စိတ္ စိတ္အတိုင္းတိုင္းထားအပိုင္း(၃)

စိတ္ စိတ္အတိုင္းတိုင္းထားအပိုင္း(၃)
©©©©©©©©©©©©©©©©©©

ထို႕ေၾကာင့္ "အတၳိ စိတၱႏၲိ ၀ါ ပနႆ သတိ ပစၡဳပ႒ိတာ ေဟာတိ" ဟူေသာ ပါဠိေတာ္၀ါက်ကို "၀ါ ပန၊ အသိဉာဏ္ႏွင့္တကြသတိထင္ပံုတနည္းကား။ စိတၱံ စိတၱံ ဧ၀၊ စိတ္သည္သာလွ်င္။အတၳိ၊ ႐ွိ၏။ ဣတိ၊ ဤသို႕။ အႆ၊ ထုိ႐ႈမွတ္သူ၏။ သတိ၊ အသိဉာဏ္ႏွင့္တကြ အမွတ္ရမႈ သတိသည္။ ေဟာတိ၊ ျဖစ္၏။" ဟု အနက္ျပသင့္ေပသည္။ ေဖာ္ျပပါ၀ါက်ႏွင့္ဆက္၍-

"ယာ၀ေဒ၀ ဉာစေမတၱာယ ပဋိႆတိမတၱာယ၊ အနိႆိေတာ စ ၀ိဟရတိ၊ န စ ကိဥၥိေလာေက ဥပါဒိယတိ၊ ဧ၀မၸိ ေခါ ဘိကၡေ၀ ဘိကၡဳ စိေတၱ စိတၱႏုပႆီ ၀ိဟရတိ" ဟု ေဟာေတာ္မူလ်က္ စိတၱာႏုပႆနာခန္းကို အျပီးသတ္ေတာ္မူသည္။

အနက္ကား

သာ သတိ၊ အသိဉာဏ္ႏွင့္တကြျဖစ္ေသာ ထုိသတိသည္။ ယာ၀ေဒ၀ ဉာဏမတၱာယ၊ အဆင့္ဆင့္အားျဖင့္ အသိဉာဏ္ တိုးပြါး႐ံုငွာသာတည္း။

"ယာ၀ေဒ၀ ပဋိႆတိမတၱာယ၊ အဆင့္ဆင့္အားျဖင့္ တဖန္ အသိဉာဏ္ႏွင့္တကြ အမွတ္ရမႈ တိုးပြား႐ံုငွာသာတည္း။ ေသာ ဘိကၡဳ၊ ထိုသို႕အမွတ္ရလ်က္ ႐ႈမွတ္သိျမင္ေနသူသည္။ အနိႆိေတာ စ၊ တဏွာ ဒိ႒ိတို႕ျဖင့္ မမွီမႈ မတြယ္မႈဟူ၍လည္း။ ၀ိဟရတိ၊ ေနသည္မည္၏။ ေလာေက၊ ဥပါဒါနကၡႏၶာဟူေသာ ေလာက၌။ ကိဥိၥ၊ ႐ုပ္ ေ၀ဒနာ သညာ သခၤါရ ၀ိညာဥ္တို႕တြင္ တစံုတခုကိုမွ်။ န စ ဥပါဒိယတိ၊ ငါေကာင္ ငါ့ဥစၥာဟူ၍ တဏွာ ဒိ႒ိတို႕ျဖင့္ စြဲလည္းမစြဲလမ္း။ ဘိကၡေ၀၊ ရဟန္းတို႕။ ဘိကၡဳ၊ အစဥ္မျပတ္႐ႈမွတ္သူသည္။ ဧ၀မၸိ ေခါ၊ ဤ စိတၱာႏုပႆနာနည္းျဖင့္လည္း။ စိေတၱ၊ အသိစိတ္၌။ စိတၱာႏုပႆီ၊ သိမႈစိတ္သေဘာမွ်ဟု ႐ႈျမင္သည္ျဖစ္၍။ ၀ိဟရတိ၊ ေန၏။

အတၳိ စိတၱႏၲိ ၀ါ ပနႆ အစ႐ွိေသာ ပါဠိေတာ္၏အနက္ကို အတိုင္းတိုင္း ဋီကာ႐ွင္သည္ ပါဠိေတာ္၏ ဆိုလိုရင္း အ႒ကထာဆရာ၏ ဖြင့္ျပပံုကို မသိမူ၍ အနည္းငယ္သိခဲ့လွ်င္လည္း လံုး၀ႏွစ္လိုမႈမ႐ွိပဲ မိမိ၏ အတိုင္းတိုင္း ထားလိုမႈကိုသာ ဦးတည္လ်က္ "အတိုင္းတိုင္းထားအယူ" ခိုင္ျမဲႏိုင္ရန္ ဘုရားေဟာ ပါဠိေတာ္ကို စြယ္ေရာင္ျပေလာက္ထားကာ မိမိထင္ရာ အနက္ေဖာ္ေပးထားသည္ကို သိေစလိုရင္းျဖင့္ အတိုင္းတိုင္းဋီကာ႐ွင္၏ အနက္ကို စိစစ္ျပၾကရေပသည္။

ယင္းသို႕စိစစ္ျပရျခင္း အေၾကာင္းအရင္းမွာ အတၳိ စိတၱႏၲိ ၀ါ အစ႐ွိေသာ ၀ါက်ႏွင့္တဆက္တည္း ေဟာထားေသာ ယာ၀ေဒ၀ ဉာဏမတၱာယ အစ စိတၱာႏုပႆနာ နိဂံုးစကားေတာ္အဆံုး႐ွိေသာ ပါဠိေတာ္တြင္ "အနိႆိေတာ စ ၀ိဟရတိ၊ န စ ကိဥိၥ ေလာေက ဥပါဒိယတိ"တဏွာ ဒိ႒ိတို႕ျဖင့္ မမွီတြယ္ပဲ ေနပံု၊ ဥပါဒါနကၡႏၶာဟူေသာ ေလာက၌ တစံုတခုကိုမွ် တဏွာ ဒိ႒ိတို႔ျဖင့္မစြဲလမ္းပံုကို ေဒသနာေတာ္အရ အမွန္အတိုင္း ထင္ထင္႐ွား႐ွား သိေစလိုရင္း သမၼာဆႏၵပင္ျဖစ္ေပသည္။

အဘယ့္ေၾကာင့္ အမွန္အတိုင္း ထင္ထင္႐ွား႐ွား သိေစလိုၾကရသနည္းဟုမူ "ျမတ္စြာဘုရားက သရာဂ, ၀ီတရာဂ, သေဒါသ, ၀ီတေဒါသ စေသာ မည္သည့္စိတ္ကိုမွ် အတိုင္းတိုင္းထားဖို႕ရန္ ေဟာေတာ္မူသည္မဟုတ္။ ယင္း သရာဂ, ၀ီတရာဂစေသာ ပုဂိၢဳလ္အားေလ်ာ္စြာ ၀ိပႆနာ႐ႈထိုက္ေသာ ေဖာ္ျပပါစိတ္တို႕ကို ၀ိပႆနာ႐ႈလ်က္ ၀ဋ္ဆင္းရဲမွ လြတ္ျငိမ္းၾကေစရန္ ေဟာထားေတာ္မူခဲ့သည္" ဟုသာ အသိဉာဏ္ျဖစ္ၾကျပီး "စိတ္ စိတ္အတိုင္းတိုင္းထား"ဟူေသာ ၀ါဒသည္ "ျမတ္စြာဘုရား႐ွင္၏ နိဗၺာန္ေရာက္ေၾကာင္း တရားအစဥ္ ပိဋိကတ္ေတာ္
တခြင္တြင္ မပါ၀င္ပါတကား" ဟု အျမင္မွန္ အသိမွန္ ရင့္ၾကေစလိုေသာေၾကာင့္ အမွန္အတိုင္း ထင္ထင္႐ွား႐ွား သိေစလိုၾကရေပသတည္း။

စိတၱာႏုပႆနာနည္းအရ စိတ္ကို ႐ႈမွတ္ျခင္းျဖင့္ တဏွာဒိ႒ိတို႕ျဖင့္ မမွီမတြယ္ပံု မစြဲလမ္းပံုကို "
သမုဒယာယဓမၼာႏုပႆီတိ ဧတၳ ပနိ" စသည္ျဖင့္ အ႒ကထာဆရာ ဖြင့္ျပေတာ္မူသည္။ (၎အ႒ကထာ ပါဠိအနက္ အျပည့္အစံုကို ေဖာ္ျပခဲ့ျပီးျဖစ္သည္။)

ျဖစ္ေပၚလာတိုင္း ျဖစ္ေပၚလာတိုင္းေသာ စိတ္တို႕ကို အစဥ္မျပတ္ ႐ႈမွတ္ေနသူသည္ အ႐ႈခံစိတ္၏ ျဖစ္ေပၚျဖစ္ေပၚျပီးေနာက္ ကြယ္ေပ်ာက္ကြယ္ေပ်ာက္သြားသည္ကိုသာ ေတြ႕ရ၏။ အတိုင္းတိုင္းမေနသည္ကိုသာ ေတြ႕ရ၏။ ထို႕ျပင္ အ႐ႈစိတ္၏လည္း ျဖစ္ေပၚျဖစ္ေပၚျပီးေနာက္ ကြယ္ေပ်ာက္ကြယ္ေပ်ာက္သြားသည္ကိုသာ ေတြ႕ရ၏။ အတိုင္းတိုင္းမေနသည္ကိုသာ ေတြ႕ရ၏။ ယင္းသို႕ေတြ႕ရသျဖင့္ ယင္းအ႐ႈခံစိတ္ အ႐ႈစိတ္တို႕၏ တည္ရာႏွလံုး႐ုပ္မွ စ၍ ႐ုပ္တရားတို႕၏ ျဖစ္ေပၚမႈ ပ်က္စီးမႈ ဥဒယ ၀ယ သေဘာကိုလည္း ႐ႈသိျခင္းကိစၥ ျပီးေလ၏။

ယင္းသို႕ အ႐ႈခံ, အ႐ႈစိတ္ႏွင့္ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးလိုက္၍ ဥဒယ၀ယကို သိျမင္သျဖင့္ "ဥဒယသဗၺယပဋိပိဠန‘ ဒုကၡံ" ႏွင့့္္အညီ ဒုကၡသစၥာကို ပိုင္းျခား၍သိျခင္း ပရိညာကိစၥျပီးသည္။ ျဖစ္မႈပ်က္မႈ ဥဒယ၀ယ အနိစၥလကၡဏာကို ျမင္သျဖင့္ "ယဒနိစၥံ၊ တံ ဒုကၡံ၊ တဒနတၱာ" ႏွင့္အညီ ဒုကၡလကၡဏာ,အနတၱလကၡဏာတို႕ကိုလည္း သိျမင္ျပီးျဖစ္သည္။

ျဖစ္မႈ ပ်က္မႈကိုျမင္၍ အနိစၥ, ဒုကၡ, အနတၱ လကၡဏာ ထင္သျဖင့္ ထိုထို စိတ္တရားတို႕၌ ျမဲသည့္အေနç ေကာင္းစား ခ်မ္းသာသည့္အေန, ငါေကာင္အေနျဖင့္ ထင္မွတ္စြဲလမ္းလ်က္ သာယာေတာင့္တမႈတဏွာ မျဖစ္ႏုိင္ေတာ့ျပီ။ ဤတဏွာ မျဖစ္ႏိုင္ေအာင္ သိျခင္းသည္ တဏွာကို ပယ္ျခင္းပင္မည္ေသာေၾကာင့္ ပဟာန ကိစၥလည္းျပီးသည္။

႐ႈသိအပ္, ႐ႈသိတတ္ေသာ စိတ္တို႕၌ တဏွာပင္ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့သည့္အတြက္ စြဲလမ္းမႈ ဥပါဒါန္, ခ်မ္းသာေအာင္အားထုတ္မႈ ကံႏွင့္ ထုိကံ၏အက်ိဳး ဘ၀သစ္႐ုပ္နာမ္တို႕လည္း မျဖစ္ႏိုင္ၾကေတာ့ျပီ။ ယင္းသို႕ တဏွာမွစ၍ ၀ဋ္ဒုကၡ ဘ၀အမ်ိဳးမ်ိဳးတိုင္ေအာင္ မျဖစ္ျခင္း ျငိမ္းျခင္းသည္ပင္ ၀ိပႆနာအရာ၌ တဒဂၤနိေယာဓသစၥာ (ထုိ႐ႈမွတ္မႈဟူေသာ အေၾကာင္းတစိတ္ျဖင့္ သမုဒယဒုကၡတို႕ ခ်ဳပ္ျငိမ္းျခင္း) အမွန္ျဖစ္ေတာ့သည္။ ဤဒုကၡ သမုဒယတို႕ ခ်ဳပ္ျငိမ္းမႈနိေရာဓသို႕ ျဖစ္ေပၚလာတိုင္းေသာစိတ္ကို မွတ္သိတိုင္း မွတ္သိတုိင္း ေရာက္လ်က္ ေရာက္လ်က္ ေနေသာေၾကာင့္ သစိၦကိရိယာကိစၥလည္း ျပီးေတာ့သည္။
အ႐ႈခံစိတ္,အ႐ႈစိတ္တို႕၏ ျဖစ္မႈ ပ်က္မႈကို အနိစၥ ဒုကၡ အနတၱ, လကၡဏာအားျဖင့္ အမွန္အတိုင္း သိျမင္မႈသည္ သမၼာဒိ႒ိမည္၏။ အမွန္အတိုင္း ၾကံမႈç အားထုတ္မႈ, အမွတ္ရမႈ, တည္ၾကည္ေနမႈတို႕သည္ သမၼာသကၤပၸ, သမၼာ၀ါယာမာ, သမၼာသတိ, သမၼာသမာဓိတို႕မည္ကုန္၏။
အ႐ႈခံ, အ႐ႈစိတ္နာမ္၊ ထိုစိတ္၏တည္ရာ ႏွလံုး႐ုပ္ စေသာ ႐ုပ္တရားတုိ႔ႏွင္႔ စပ္ဆိုင္ေသာ မေကာင္းၪပက်င့္မႈ ဒုစ႐ိုက္, မေလ်ာ္ အသက္ေမြးမႈ ဒုရာဇီ၀တို႕ မျဖစ္ထုိက္ေလေသာေၾကာင့္ ၎ဒုစ႐ုိက္
ဒုရာဇီ၀တို႕၏ ဆန္႕က်င္ဘက္ျဖစ္ေသာ ႐ႈမွတ္မႈ စိတ္ေစတသိက္တရားတို႕သည္ သမၼာ၀ါစာ,သမၼာကမၼႏၲ, သမၼာအာဇီ၀တို႕ပင္ မည္ကုန္၏။ ဤသည္လွ်င္ ေလာကီ မဂၢင္႐ွစ္ပါးျဖစ္ေတာ့သည္။
စိတ္ကို ႐ႈမွတ္တိုင္း ႐ႈမွတ္တိုင္း ဤေလာကီမဂၢင္ မဂၢသစၥာတို႕သည္ ႐ႈမွတ္သူ၏ သႏၲာန္၌ ျဖစ္ေပၚလာေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေစမႈ ပြားမ်ားမႈ ဘာ၀နာကိစၥလည္း ျပီးစီးေတာ့သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ၀ိသုဒၶိမဂ္ ဒု-တြဲ၊ ႏွာ-၂၆၈၌-
ဟု မိန္႕ဆိုေလျပီ။

ယဥၥႆ ဥဒယဗၺယဒႆနံ၊ မေဂၢါ၀ါယံ ေလာကိေကာတိ မဂၢသစၥံ ပါကဋံေဟာတိ-
အႆ၊ ထိုစိတ္၏ျဖစ္မႈ ပ်က္မႈကိုသိေသာ ဥဒယဗၺယဉာဏ္ႏွင့္ ျပည့္စံုေသာ ပုဂၢိဳလ္၏။ ယံ ဥဒယဗၺယဒႆနံ၊ အၾကင္ျဖစ္မႈ ပ်က္မႈကို သိျမင္ျခင္းသည္။ အတၳိ၊ ဉာဏ္ကိုင္မိမိ ႐ွိေလ၏။ အယံ၊ ဤသိျမင္ျခင္းသည္။ ေလာကိေကာမေဂၢါ၀၊ ေလာကီမဂ္သာတည္း။ ဣတိ တသၼာ၊ ထို႕ေၾကာင့္။ အႆ၊ စိတ္၏ ျဖစ္မႈ ပ်က္မႈကို သိျမင္ေသာ ထိုပုဂၢိဳလ္အား။ မဂၢသစၥံ၊ မဂၢသစၥာသည္။ ပါကဋံ၊ ထင္႐ွားသည္။ ေဟာတိ၊ မုခ်စင္စစ္ ျဖစ္ေလ၏။ (စိတၱာႏုပႆနာႏွင့္ေလ်ာ္ညီစြာ အနက္ျပန္ထားသည္။)

ဤသို႕ စိတ္ကို သတိပဌာန္ နည္းလမ္းမွန္ျဖင့္ ႐ႈမွတ္တိုင္း ႐ႈမွတ္တိုင္း သစၥာေလးပါးလံုး ပါ၀င္ျပီးစီးသည္။ သစၥာေလးပါးတို႕၌ကိစၥေလးခ်က္ တၪပိင္နက္ျပီးစီးေသာ ဤစိတၱာႏုပႆနာကို မျပတ္႐ႈပြါးလွ်င္ သခၤါ႐ုေပကၡာဉာဏ္ ျဖစ္ေပၚရင့္သန္ျပီး မဂ္ဖိုလ္သို႕ ဆိုက္ေရာက္လ်က္ ႐ုပ္နာမ္သခၤါရတို႕ ျငိမ္းမႈ နိဗၺာန္ကို မုခ်ဧကန္ မ်က္ေမွာက္ၪပႏိုင္မည္ ျဖစ္ေပသည္။

ဤစိတၱာႏုပႆနာ ႐ႈမွတ္စဥ္တြင္ ပါ၀င္ေသာ နိေယာဓသစၥာဟူသည္ကား စိတ္နာမ္ႏွင့္ ယင္း၏တည္ရာ ႐ုပ္တို႕၌ျဖစ္ထိုက္ေသာ သာယာမႈ တဏွာ၊ ထုိတဏွာေၾကာင့္ စြဲလမ္းမႈ ဥပါဒါန္၊ အားထုတ္မႈ ကံ၊ ထိုကံ၏ အက်ိဳး ဘ၀သစ္႐ုပ္နာမ္တို႕ မျဖစ္ပဲ ခ်ဳပ္ျငိမ္းမႈသာ ျဖစ္သည္။ မဂ္ဉာဏ္ အရာ၌ကဲ့သို႕ နိဗၺာန္ကို အာ႐ံုျပဳလ်က္သိျခင္း သစိၦကိရိယာကား မဟုတ္ေသးဟု မွတ္ၾကေစလိုသည္။

ဤသို႕လွ်င္ မဂ္ဉာဏ္ဖိုလ္ဉာဏ္ျဖင့္ နိဗၺာန္ကို ျမင္ႏိုင္ေသာ စိတၱာႏုပႆနာကိုသာ ျမတ္စြာဘုရား ေဟာေတာ္မူသည္ဟု ဖြင့္ျပေတာ္မူေသာ အ႒ကထာဆရာသည္-
ေကာလဥၥိ ဣဓ စိတၱပရိဂၢါဟိကာ သတိ ဒုကၡသစၦႏၲိ ဧ၀ံပဒေယာဇနံ ကတြာ စိတၱပရိဂၢါကႆ ဘိကၡဳေနာ နိယ်ာနမုခံ ေ၀ဒိတဗၺံ-
ဟု မဟာသတိပဌာနသုတ္ အဖြင့္၌ မိန္႕ဆိုေတာ္မူသည္။ (အနက္ကို ျပန္ၾကည့္ပါ။)

ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ စကားရပ္တို႕ျဖင့္ အတိုင္းတိုင္းဋီကာ၌ ဆိုထားသည့္အတိုင္း ၀ီတရာဂစိတ္, ၀ီတေဒါသစိတ္, ၀ီတေမာဟစိတ္, ၀ိမုတၱစိတ္တို႕သည္ ပြားမ်ားက်င့္သံုးရမည့္တရားမ်ား မဟုတ္ဟု၎င္း၊ အတိုင္းတိုင္းထားရမည့္ တရားမ်ားလည္း မဟုတ္ဟု၎င္း၊ ၀ိနည္းဓိုရ္ဆရာေတာ္မ်ား၏ သေဘာ၌ သက္၀င္ေတာ္မူၾကသည္။

စိတၱာႏုပႆနာကို ေဟာေတာ္မူေသာ ဘုရား႐ွင္၏အလိုေတာ္မွာ "စိတၱာႏုပႆနာကို မျပတ္အားထုတ္ေသာသူ ၀ီတရာဂစိတ္စသည္တို႕တြင္ မိမိႏွင့္ဆိုင္ရာ ၀ိပႆနာ႐ႈထုိက္ေသာ စိတ္တို႕ကို သရာဂ သေဒါသ သေမာဟစိတ္မ်ားပါ ဘယ္စိတ္ကိုမဆို မိမိသႏၲာန္၌ ျဖစ္ေပၚလာတိုင္း ျဖစ္ေပၚလာတိုင္း ႐ႈသိ႐ႈသိေနလွ်င္

အ႐ႈခံျဖစ္ေသာ ထုိသရာဂစေသာ စိတ္တို႕၏ ျဖစ္မႈ ပ်က္မႈကို သိျမင္ေသာ မေနာဒြါရိက ၀ိပႆနာေဇာစိတ္တို႕သည္သာ ေဖာ္ျပခဲ့သည့္အတိုင္း သစၥာေလးခ်က္ တၪပိင္နက္ျဖစ္မႈကိစၥ ျပီးလ်က္ တဏွာဒိ႒ိတို႕ျဖင့္ မမွီမတြယ္ မစြဲလမ္းေသာစိတ္, တဏွာဒိ႒ိတို႕ အမွီအတြယ္မ႐ွိေသာ စိတ္မ်ားျဖစ္ၾကသည္။ အ႐ႈခံျဖစ္ၾကေသာ သရာဂစိတ္ ၀ီတရာဂစိတ္ စသည္တို႕မွာ အခြံသေဘာ အကာသေဘာျဖစ္၍ စြန္႕ပစ္ခံရသည့္ စိတ္မ်ားသာ ျဖစ္သည္။ ယင္းစိတ္တို႕၏ မခိုင္ျမဲ, ဆင္းရဲç အတၱေကာင္ မဟုတ္ဟူေသာ အႏွစ္ကို ယူငင္သည့္အေနျဖင့္ သိလ်က္ အထက္စခန္း နိဗၺာန္လမ္းကို ေျဖာင့္တန္းစြာ သြားႏိုင္ေရးအတြက္ အနင္းခံ ခုတံုးစိတ္မ်ားလည္း ျဖစ္ၾကေလသည္ဟု ေဟာေတာ္မူလိုရင္း ျဖစ္သည္ဟု ၀ိနည္းဓိုရ္ဆရာေတာ္မ်ားက သေဘာသက္၀င္ေတာ္မူၾကသည္။
စိတၱာႏုပႆနာ႐ႈေနသူ၏ ၀ိပႆနာမဟာကုသိုလ္စိတ္သည္သာ သစၥာေလးခ်က္ တျပိဳင္နက္သိျခင္း ကိစၥျပီးေနေသာေၾကာင့္ မည္သည့္တဏွာဒိ႒ိမွ် မမွီမတြယ္ မစြဲကပ္ႏိုင္ေသာစိတ္ ျဖစ္ေပသည္။ ယင္းစိတ္ႏွင့္ျပည့္စံုေနသူကိုသာ "တဏွာဒိ႒ိအမွီအတြယ္ အစြဲမ႐ွိပဲ ေနသူ" ဟု ဘုရား႐ွင္ ေဟာေတာ္မူလိုရင္း ျဖစ္ေပသည္။

စိတၱာႏုပႆနာ မဟာကုသိုလ္စိတ္ျဖင့္ စိတ္ကိုပင္ မျပတ္႐ႈမွတ္ ေနခဲ့ပါလွ်င္ ပါရမီအေလ်ာက္ တမဂ္တဖိုလ္ ႏွစ္မဂ္ႏွစ္ဖိုလ္ သံုးမဂ္သံုးဖိုလ္ ေလးမဂ္ေလးဖိုလ္ျဖင့္ နိဗၺာန္ကိုသိျမင္ၾက၍ အဆံုး၌ အႏုပါဒိေသသနိဗၺာနဓာတ္ ျဖစ္ၾကေပလိမ့္မည္။ (မုခ်)၊ (၀ါ) အႏုပါဒိေသသနိဗၺာနဓာတ္သို႕ ဆိုက္ေရာက္ၾကေပလိမ့္မည္။ (ဥပစာ)။

ထို႕ေၾကာင့္ မဟာသတိပဌာနသုတ္ အ႒ကထာ ကာယာႏုပႆနာ အာနပါနပိုင္း အဆံုး၌-
အႆာသပႆာသပရိဂၢါတိကာ သတိ ဒုကၡသစၥံ၊ တႆာသမု႒ာပိကာ ပုရိမတဏွာ သမုဒယသစၥံ၊ ဥဘိႏၷံ အပၸ၀တိၱ နိေရာဓသစၥံ၊ ဒုကၡပရိဇာနေနာ သမုဒယပဇတေနာ နိေယာဓာရမၼေဏာ အရိယမေဂၢါ မဂၢသစၥံ၊ ဧ၀ံ စတုသစၥ၀ေသန ဥႆကၠိတြာ နိဗၺဳတႎ ပါပုဏာတီတိ ဣဓေမကႆ အႆာသပႆာသ၀ေသန အဘိနိ၀ိ႒ႆ ဘိကၡဳေနာ ယာ၀ အရဟတၱာနိယ်ာနမုခံ- ဟု မိန္႕ေတာ္မူသည္။ ထြက္သက္၀င္သက္ကို ထက္၀န္းက်င္ ယူတတ္ သိမ္းဆည္းတတ္ေသာ အမွတ္သတိသည္ ဒုကၡသစၥာတည္း။ ထုိသတိကို ျဖစ္ေစတတ္ေသာ ေ႐ွ႕၌ျဖစ္ေသာ တဏွာသည္ သမုဒယသစၥာတည္း။ ဒုကၡသမုဒယႏွစ္မ်ိဳးလံုးတို႕၏ မျဖစ္ေၾကာင္း မျဖစ္ရာသည္ နိေရာဓသစၥာတည္း။ (သတိပ႒ာန၀ိဘင္းမူလဋီကာ)

ဒုကၡကို ပိုင္းျခားသိ၊ သမုဒယကို ပယ္၊ နိေယာဓကို အာ႐ံုၪပေသာ အရိယမဂ္၏အေၾကာင္းျဖစ္ေသာ ေ႐ွ႕အဖို႕၌ျဖစ္ေသာ ပုဗၺဘာဂေလာကီမဂ္သည္ မဂၢသစၥာတည္း။
ဤသို႕ ေလးပါးေသာ သစၥာ၏အစြမ္းျဖင့္ အဆင့္ဆင့္ အဆက္ဆက္အားထုတ္၍ (၀ါ) အားထုတ္ခဲ့ေသာ္ ႐ုပ္နာမ္ျငိမ္းမႈ နိဗၺာန္သို႕ ေရာက္ေလ၏။ ဤကား ထြက္သက္၀င္သက္၏ အစြမ္းျဖင့္ ႏွလံုးသြင္း႐ႈမွတ္သူ တစ္ေယာက္၏ အရဟတၱဖိုလ္တိုင္ေအာင္ ၀ဋ္ဆင္းရဲမွ ထြက္ေျမာက္ျခင္း၏ အေၾကာင္းျဖစ္သတည္း။ (ျမန္မာျပန္)။

ေဖာ္ျပပါ အ႒ကထာ၌ နိေယာဓာရမၼေဏာ အရိယမေဂၢါ= နိေယာဓကို အာ႐ံုၪပေသာ အရိယမဂ္ဟု ဆုိထားေသာ္လည္း ေလာကုတၱရာအရိယမဂ္ကို ဆိုလိုသည္မဟုတ္၊ ေလာကီမဂ္ကိုသာ ဆိုလိုသည္ဟု ယူရမည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ၀ိပႆနာအခါ၌လည္း သစၥာေလးခ်က္ပါ၀င္ပံုကို ျပလိုရင္း ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ေပတည္း။

ထို႕ေၾကာင့္ ဧ၀ံ စတုသစၥ၀ေသန ဥႆကၠိတြာ နိဗၺဳတႎ ပါပုဏာတိ- ဤသို႕ သစၥာေလးပါး၏ အစြမ္းျဖင့္ အားထုတ္ေသာ္ နိဗၺာန္သို႕ ေရာက္ႏိုင္၏၊ ေရာက္၏ဟု ဆက္၍ ေဖာ္ျပထားေပသည္။

ဤအ႒ကထာ၏ အဖြင့္ဋီကာ (ဒီ၊ဋီ-၂၊၂၀၃)ျဖင့္ ျပဆိုခဲ့ေသာ အနက္အဓိပၸါယ္သည္ ပို၍ ထင္႐ွားေပသည္။

ဥႆကၠိတြာတိ ၀ိသုဒိၶပရမၸရာယ အာ႐ုဟိတြာ ဘာ၀နံ ဥပရိေနတြာ တိအေတၳာ၊ နိယ်ာနမုခႏၲိ၀႗ဒုကၡေတာ နိႆရဏူပါေယာ။
ဥႆကၠိတြာတိ၊ ဥႆကၠိတြာဟူသည္ကား။ ၀ိသုဒိၶပရမၸရာယ၊၀ိသုဒိၶအဆင့္ဆင့္ အဆက္ဆက္ျဖင့္။ အာ႐ုဟိတြာ၊ တက္၍။ (၀ါ)တက္ေသာ္။ ဘာ၀နံ၊ ပညာဘာ၀နာကို။ ဥပရိ၊ အထက္သို႕။ ေနတြာ၊ ေဆာင္၍။ (၀ါ)ေဆာင္လတ္ေသာ္။ (နိဗၺဳတႎ ပါပုဏာတိ)။ ဣတိ၊ ဤကား။ အေတၴာ၊ ဥႆကၠိတြာပုဒ္၏အနက္တည္း။ နိယ်ာနမုခႏၲိ၊ နိယ်ာနမုခံဟူသည္ကား။ ၀႗ဒုကၡေတာ၊ ၀ဋ္ဆင္းရဲမွ။ နိႆရဏူပါေယာ၊ ထြက္ေၿမာက္ၿခင္း၏ အေၾကာင္းတည္း။

ကာယာႏုပႆနာ အာနာပါနပိုင္း၌ "၀ိပႆနာ အခိုက္မွာပင္ သစၥာေလးခ်က္ ပါ၀င္လ်က္ ၀ိပႆနာဉာဏ္ အဆင့္ဆင့္ ၀ိသုဒၶိ အဆင့္ဆင့္တက္၍ အားထုတ္လွ်င္ သခၤါရၿငိမ္းမႈ နိဗၺာန္သို႕ ေရာက္ေလ၏" ဟု ဖြင့္ခဲ့သည့္အတိုင္း စိတၱာႏုပႆနာ အရာ၌လည္း သခၤါရၿငိမ္းမႈ နိဗၺာန္သို႕ ေရာက္လိုမႈကို ၫႊန္ၿပလို၍ "ဣေတာ ပရံ ၀ုတၱနယေမ၀" ဟု မိန္႕ဆိုၿပီးေနာက္ သစၥာေလးခ်က္တြင္ ဒုကၡသစၥာ ေကာက္ယူပံုနည္း၊ အျမြက္ကိုၿပလ်က္ ဤ စိတၱာႏုပႆနာသည္လည္း ၀ဋ္ဆင္းရဲ ၿငိမ္းေၾကာင္းပင္ဟု ၿပလို၍ "ေက၀လဥၥိ ဣဓ စိတၱပရိဂၢါဟိကာ သတိ ဒုကၡသစၥံ။ ပ။ နိယ်ာနမုခံ ေ၀ဒိတဗၺံ" ဟု မိန္႕ဆိုေတာ္မူသည္။ (စိတၱာႏုပႆနာအခိုက္ သစၥာေလးခ်က္ ပါ၀င္ပံု ၿပခဲ့ၿပီးၿဖစ္၏။)

ဤမွ်႐ွည္လ်ားေသာ စကားအစဥ္သည္ ေက်ာက္သေဘၤာဆရာေတာ္ႏွင့္ ယင္း၏တပည့္မ်ား စိတ္ စိတ္အတိုင္းတိုင္း ထားပံုသည္ ဘုရားေဟာ ပါဠိေတာ္,အ႒ကထာ,ဋီကာတို႕ႏွင့္ မညီၫြတ္သည္ကို သိ႐ွိေစရန္ စိစစ္ေ၀ဖန္ရာ စကားၿဖစ္ေပသည္။

ယခုအခါ ဘုရား႐ွင္၏ အလိုေတာ္က် ဒိေ႒ ဒိ႒မတၱံ= ၿမင္အပ္ေသာ အဆင္းစသည္၌ ၿမင္႐ံုမွ်စသည္ၿဖစ္ပံုကို အ႒ကထာဆရာတို႕ ဖြင့္ၿပသည္ႏွင့္အညီ ပါဠိေတာ္ႏွင့္တကြ ပါဠိေတာ္၏ဆိုလိုရင္း အဓိပၸါယ္ကို ထုတ္ေဖာ္ၾကဦးအံ့။

(၁) တသၼာတိဟ ေတ ဗာဟိယ ဧ၀ံ သိကၡိတဗၺံ၊ ဒိေ႒ ဒိ႒မတၱံ ဘ၀ိႆတိ၊ သုေတ သုတမတၱံ ဘ၀ိႆတိ၊ မုေတ မုတမတၱံ ဘ၀ိႆတိ၊ ၀ိညာေတ ၀ိညာတမတၱံ ဘ၀ိႆတိ၊ ဧ၀ဥၨိ ေတ ဗာဟိယ သိကၡိတဗၺံ (အနက္ၿပခဲ့ၿပီး)။

အဓိပၸါယ္
ၿမင္အပ္ေသာ အဆင္း၌ ၿမင္႐ံုမွ်၊ ၾကားအပ္ေသာအသံ၌ ၾကား႐ံုမွ်၊ နံသိအပ္ေသာအနံ႕၌ နံသိ႐ံုမွ်၊ စားသိအပ္ေသာ အရသာ စားသိ႐ံုမွ်၊ ေတြ႕သိအပ္ေသာ အေတြ႕၌ ေတြ႕ထိ႐ံုမွ်၊ ၾကံသိအပ္ေသာ သေဘာ၌ ၾကံသိ႐ံုမွ် ၿဖစ္ေအာင္ က်င့္ပါ။

(၂) ယေတာ ေတ ဗာဟိယ ဒိေ႒ ဒိ႒မတၱံ ဘ၀ိႆတိ၊ သုေတ သုတမတၱံ ဘ၀ိႆတိ၊ မုေတ မုတမတၱံ
ဘ၀ိႆတိ၊ ၀ိညာေတ ၀ိညာတမတၱံ ဘ၀ိႆတိ၊ တေတာ တြံ ဗာဟိယ န ေတန။
ဗာဟိယ၊ ဗာဟိယ။ ယေတာ၊ အၾကင္အခါ၌။ ေတ၊ သင္အား။ ၀ါ၊ သင္၏။ ဒိေ႒၊ ၿမင္အပ္ေသာ အဆင္း၌။ ဒိ႒မတၱံ၊ ၿမင္႐ံုမွ်သည္။ ေခါ၊ စင္စစ္။ ဘ၀ိႆတိ၊ ၿဖစ္လတံ့။ ပ။ ဗာဟိယ၊ ဗာဟိယ။ တေတာ၊ ထိုအခါ၌။ တြံ၊ သင္သည္။ ေတန၊ ထိုၿမင္အပ္ေသာအဆင္းç ၾကားအပ္ေသာအသံ။ ပ။ ၾကံအပ္ေသာ သေဘာႏွင့္စပ္ေသာ (စပ္လ်ဥ္း၍ၿဖစ္ေသာ) ကိေလသာႏွင့္တကြ။ ေခါ၊ စင္စစ္။ န(ဘ၀ိႆတိ)၊ မၿဖစ္လတံ့။

အဓိပၸါယ္

ၿမင္အပ္ေသာအဆင္း စသည္၌ ၿမင္႐ံုမွ် စသည္ၿဖစ္ေအာင္ က်င့္ႏိုင္ေသာအခါ က်င့္ႏိုင္ခဲ့လွ်င္ ထိုၿမင္အပ္ေသာအဆင္း စသည္ႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ တပ္မက္မႈ ရာဂစေသာ ကိေလသာ မၿဖစ္လတံ့၊ ကိေလသာမၿဖစ္ပဲ ေနလိမ့္မည္။

(၃) ယေတာ တြံ ဗာဟိယ န ေတန၊ တေတာ တြံ ဗာဟိယ န တတၳ။
ဗာဟိယ၊ ဗာဟိယ။ ယေတာ၊ အၾကင္အခါ၌။ တြံ၊ သင္သည္။ ေတန၊ ထိုၿမင္အပ္ေသာအဆင္း စသည္ႏွင့္စပ္ေသာ (စပ္လ်ဥ္း၍ၿဖစ္ေသာ) ကိေလသာႏွင့္တကြ။ ေခါ၊ စင္စစ္။ န(ဘ၀ိႆတိ)၊ မၿဖစ္လတံ့။ ဗာဟိယ၊ ဗာဟိယ။ တေတာ၊ ထိုအခါ၌။ တြံ၊ သင္သည္။ တတၳ၊ ထိုၿမင္အပ္ေသာအဆင္း စသည္၌။ န (တဏွာမာနဒိ႒ီဟိ အလ’ိေနာ ပတိ႒ိေတာ ဘ၀ိႆတိ)၊ တဏွာမာနဒိ႒ိတို႕ၿဖင့္ ကပ္ၿငိလ်က္ တည္ေနသူ မၿဖစ္လတံ့။

အဓိပၸါယ္

ၿမင္အပ္ေသာအဆင္း စသည္ႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ရာဂ စေသာ ကိေလသာ မၿဖစ္ေသာအခါ မၿဖစ္ခဲ့လွ်င္ ထိုၿမင္အပ္ေသာအဆင္း အာ႐ံုစသည္၌ ငါ့ဥစၥာဟု တဏွာၿဖင့္ မစြဲၿငိသူ မမွီသူ၊ ငါဟု မာနၿဖင့္ မစြဲၿငိသူ မမွီသူ၊ ငါေကာင္ဟု ဒိ႒ိၿဖင့္ မစြဲၿငိသူ မမွီသူ ၿဖစ္လိမ့္မည္။ တဏွာမာနဒိ႒ိတို႕ၿဖင့္ အမွီမခံရသူ အစြဲမခံရသူ ၿဖစ္ေပလိမ့္မည္။

(၄) ယေတာ တြံ ဗာဟိယ န တတၳ၊ တေတာ တြံ ဗာဟိယ ေန၀ိဓ န ဟုရံ န ဥဘယမႏၲေရန၊
ဧေသ၀ေႏၲာ ဒုကၡႆ။
ဗာဟိယ၊ ဗာဟိယ။ ယေတာ၊ အၾကင္အခါ၌။ တြံ၊ သင္သည္။ တတၳ၊ ထိုၿမင္အပ္ေသာအဆင္း စသည္၌။ န၊ တဏွာမာနဒိ႒ိတို႕ၿဖင့္ ကပ္ၿငိလ်က္ တည္ေနသူ မၿဖစ္လတံ့။ ဗာဟိယ၊ ဗာဟိယ။ တေတာ၊ ထိုအခါ၌၊ ၀ါ၊ ထိုၿမင္အပ္ေသာအဆင္း စသည္၌ တဏွာမာနဒိ႒ိတို႕ၿဖင့္ မကပ္ၿငိပဲ ေနႏိုင္သူၿဖစ္ေသာအခါ။ တြံ၊ သင္သည္။ ဣဓ၊ ဤမ်က္ေမွာက္ၿဖစ္ေသာ လူ႕ဘ၀ လူ႕ေလာက၌။ န၊ မ႐ွိေတာ့ၿပီ။ ဟုရံ၊ မ်က္ေမွာက္ဘ၀မွတပါးေသာ နတ္, ၿဗဟၼာ, ငရဲ,တိရစၦာန္, ၿပိတၱာဟူေသာ မ်က္ကြယ္ဘ၀ေလာက၌(လည္း)။ န၊ မ႐ွိေတာ့ၿပီ၊ မၿဖစ္ရေတာ့ၿပီ။ ဥဘယမႏၲေရန၊
မ်က္ေမွာက္ မ်က္ကြယ္ဘ၀ ေလာကႏွစ္မ်ိဳးမွ တၿခားေသာ ဘ၀ေလာက၌(လည္း)။ န၊ မ႐ွိၿပီ၊ မၿဖစ္ရေတာ့ၿပီ။ ဧေသ၀ ဧေသာ ဧ၀၊ ဤမ်က္ေမွာက္ မ်က္ကြယ္ဘ၀ ေလာကႏွစ္မ်ိဳးလံုး၌ သင္ မၿဖစ္ရေတာ့ၿခင္းသည္ပင္လွ်င္။ ဒုကၡႆ၊ ကိေလသာဆင္းရဲç ၀ဋ္ဆင္းရဲ၏။ အေႏၲာ၊ အဆံုးေပတည္း။ ၀ါ၊ အဆံုးၿဖစ္ေသာ အႏုပါဒိေသသ နိဗၺာန္ေပတည္း။

အဓိပၸါယ္

အဆင္း အစ႐ွိေသာ အာ႐ံုေၿခာက္ပါး ေတဘူမက ႐ုပ္နာမ္တရားတို႕၌ တဏွာမာနဒိ႒ိတို႕ၿဖင့္ မကပ္ၿငိပဲç မစြဲမမွီပဲ ေနႏိုင္သူၿဖစ္ခဲ့လွ်င္ မ်က္ေမွာက္ မ်က္ကြယ္ဘ၀ ေလာကဟူေသာ ဂတိငါးမ်ိဳးတို႕တြင္ ဘယ္လိုဂတိမ်ိဳးမွာမွ မၿဖစ္ရေတာ့ၿပီ။ ဤသို႕ မၿဖစ္ရေတာ့ၿခင္းသည္ပင္ အႏုပါဒိေသသနိဗၺာန္ ၿဖစ္ေပသည္။
အထက္ဖာ္ၿပပါ ဘုရားစကား ပါဠိေတာ္ (၁)အမွတ္ၿပ စကားတို႕ၿဖင့္ အာ႐ံုေၿခာက္ပါး ဟူေသာ ေတဘူမက ႐ုပ္နာမ္တရား ၀ိပႆနာ၏အာ႐ံု (၀ိပႆနာ မဟာကုသိုလ္စိတ္၏အ႐ႈခံတရားမ်ား)ကို၎င္း၊ ထိုတရားတို႕၏ ၿဖစ္မႈ ပ်က္မႈကို ႐ႈသည္ၿဖစ္၍ အနိစၥ ဒုကၡ အနတၱ ဟု သိၿမင္ေသာ ၀ိပႆနာဉာဏ္ ၁၀-ပါး ၿဖစ္ေပၚလာသည္ကို၎၊ ယင္း ၀ိပႆနာဉာဏ္တို႕ၿဖင့္ ႐ုပ္နာမ္တရားမ်ားသာဟု ပိုင္းၿခားသိၿမင္ၿခင္း ဉာတပရိညာ၊ သကၠာယဒိ႒ိ,အေဟတုကဒိ႒ိ, ၀ိသမေဟတုဒိ႒ိ စသည္ႏွင့္တကြ နိစၥအၿဖစ္ သုခအၿဖစ္ သုဘအၿဖစ္ အတၱအၿဖစ္ကို ပယ္ခြါေသာအားၿဖင့္ လြန္ေၿမာက္၍ အနိစၥ ဒုကၡ အသုဘ အနတၱ ဟု သိၿမင္ေသာ တီရဏပရိညာ ၿဖစ္သည္ကို၎င္း၊ သီလ၀ိသုဒၶိအစ ပဋိပဒါဉာဏဒႆန၀ိသုဒၶိ အဆံုး႐ွိေသာ ၀ိသုဒၶိ ၆-ပါး ၿဖစ္သည္ကို၎င္း ၿမတ္စြာဘုရား ေဟာၾကားေတာ္မူသည္။

(၂) အမွတ္ၿပ စကားေတာ္တို႕ၿဖင့္ ရာဂ-စေသာ ကိေလသာတို႕ကို အႀကြင္းမဲ့ ပယ္ၿဖတ္ၿခင္းကို အလို႐ွိအပ္ေသာေၾကာင့္ မဂ္ေလးပါး ပဟာနပရိညာ ဉာဏဒႆန၀ိသုဒၶိကို ေဟာၾကားေတာ္မူသည္။

(၃) အမွတ္ၿပ စကားေတာ္တို႕ၿဖင့္ ဖိုလ္ေလးပါးကို ၿပေတာ္မူသည္။

(၄) အမွတ္ၿပ စကားေတာ္တို႕ၿဖင့္ ၀ိပါက္နာမကၡႏၶာကမၼဇ႐ုပ္ အႀကြင္းမ႐ွိေသာ အႏုပါဒိေသသနိဗၺာန္ကို ေဟာၾကားေတာ္မူသည္။

ဤကား ဗာဟိယသုတ္ အ႒ကထာ၌ ဖြင့္ၿပသည့္အတိုင္း လိုရင္းခ်ဳပ္ အဓိပၸါယ္ ၿဖစ္ေပသည္။
ေဖာ္ၿပပါ ဗာဟိယသုတ္၏ လိုရင္း အခ်ဳပ္ေလးခ်က္တို႕၌ ၁-အမွတ္ၿပ အခ်က္သည္ အေရးအႀကီးဆံုး အခ်က္ၿဖစ္သည္၊ အေၾကာင္းမွာ ယင္း ၁-အမွတ္ၿပ အခ်က္ၿပည့္စံုလွ်င္ က်န္ ၂-၃-၄- အခ်က္မ်ား ၿပည့္စံုေတာ့မည္ ၿဖစ္ေသာေၾကာင့္တည္း။
ထို ၁-အမွတ္ၿဖင့္ ၿပအပ္ေသာ အာ႐ံုေၿခာက္ပါး ေတဘူမကတရားတို႕အေပၚ၌ ၿမင္သိ႐ံုမွ် စသည္ၿဖစ္ေအာင္ (၀ါ) ပရမတ္သက္သက္ကိုသာ ၿမင္သိမႈၿဖစ္ေအာင္ ယင္းၿမင္သိ႐ံုမွ် စသည္ထက္ ပိုလြန္၍ မိန္းမပဲ ေယာက်္ားပဲ သတၱ၀ါပဲ စေသာ ပညတ္အသိမ်ိဳး မၿဖစ္ေအာင္က်င့္ရန္ အေရးႀကီးသည္။ အေရးႀကီးခဲ့ေသာ္ မည္သို႕က်င့္မည္နည္း။ ၿမတ္စြာဘုရားက "ဧ၀ဥၨိ ေတ ဗာဟိယ သိကၡိတဗၺံ ၿမင္႐ံုမွ် စသည္ၿဖစ္ေအာင္ က်င့္ရမည္၊ က်င့္ပါေလ" ဟုသာ ဗာဟိယအား တရားေပးေတာ္မူသည္၊ ေဟာေတာ္မူသည္။ ယခုေခတ္ ပုဂၢိဳလ္မ်ား နားလည္ေလာက္ေအာင္ ကိုင္ၿပသလို က်င့္နည္း က်င့္ပံု အေတြ႕အဝကံကို မေဟာခဲ့ေပ။ ဤဗာဟိယသုတ္ အ႒ကထာႏွင့္တကြ
မာလုက်ပုတၱသုတ္ အ႒ကထာ၌လည္း ေဖာ္ၿပခဲ့သည့္ ၁-၂-၃-၄- အခ်က္မ်ားအတိုင္းသာ မွတ္ခ်က္ခ်ၿပ႐ံုသာ ႐ွိပါသည္။

၀ိသုဒၶိမဂ္ အ႒ကထာ ဣၿႏၵိယသံ၀ရသီလအရာ န နိမိတၱဂၢါဟီ နာႏုဗ်ဥၨနဂၢါဟီ ပုဒ္တို႕၏ အဖြင့္၌ ဒိ႒မေတၱေယ၀ သဏၭာတိ-ဟု ဖြင့္ဆိုထားသည္ကို မဟာဋီကာဆရာ အ႐ွင္ဓမၼပါလသည္ပင္ "ဒိ႒မေတၱေယ၀ သဏၭာတီတိ ဗာဟိယသုေတၱ ၀ုတၱနေယန ၀ဏၰာယတန စကၡဳ၀ိညာေဏန ၀ီထိစိေတၱဟိ စ ဂဟိတမေတၱေယ၀ တိ႒တိ၊ န တေတာ ပရံ ကိဥၥိ သုဘာဒိအာကာရံ ပရိကေပၸတိ" ဟု ဒိ႒မတၱအဓိပၸါယ္မွ်ကိုသာ ၿပလ်က္ ဗာဟိယသုတ္ကိုပင္ ၫႊန္းၿပခဲ့ေတာ္မူသည္။

ထို႕ေၾကာင့္ ဤ ဒိေ႒ ဒိ႒မတၱံ= ၿမင္ရသည့္အဆင္းစသည္၌ ၿမင္႐ံုမွ် စသည္ၿဖစ္ေအာင္ က်င့္နည္းက်င့္ပံုအတြက္ အခက္ဝကံရမည္ကဲ့သို႕ ၿဖစ္ဖြယ္႐ွိေသာ္လည္း ေထရဂါထာ အ႒ကထာဆရာ အ႐ွင္ဓမၼပါလသည္ ဥဒါန္းဗာဟိယသုတ္ကို ဖြင့္ၿပရာႏွင့္ ေဖာ္ၿပခဲ့ေသာ ၀ိသုဒၶိမဂ္ အ႒ကထာပါဌ္ကို ဖြင့္ၿပရာတို႕၌ အတိအက် လက္ဆုပ္လက္ကိုင္ မၿပခဲ့ရေသးလို႕ေလလား မာလုက်ပုတၱေတၳရဂါထာအဖြင့္ တိတိက်က် ဖြင့္ၿပခဲ့ေတာ္ မူေပသည္။

သတိျပဳရန္

ဗာဟိယအား ေဟာအပ္ေသာတရားႏွင့္ မာလုက်ပုတၱရဟန္းအား ေဟာအပ္ေသာ လိုရင္းတရားမွာ အတူတူသာၿဖစ္သည္။ တသၼာ တိဟ တြံ ဗာဟိယ ဧ၀ံ သိကၡိတဗၺံ၊ ဒိေ႒ ဒိ႒မတၱံ ဘ၀ိႆတိ အစခ်ီ၍ ဗာဟိယအား ေဟာေတာ္မူသည္။ မာလုက်ပုတၱသုတ္၌ ေ႐ွ႕ပိုင္းက အေမးအေၿဖၪပ၍ ေဟာခဲ့ၿပီး လိုရင္းခ်ဳပ္ေနရာ၌-
ဧတၳ စ ေတ မာလုက်ပုတၱ ဒိ႒သုတမုတ၀ိညာတေဗၺသု ဓေမၼသု ဒိေ႒ ဒိ႒မတၱံ ဘ၀ိႆတိ- အစခ်ီ၍ ေဟာေတာ္မူသည္။ ဒိေ႒ ဒိ႒မတၱံ- စသည္ကား အတူတူပင္ၿဖစ္ေပသည္။ သို႕ေသာ္ ထူးၿခားခ်က္ကား ဤသို႕ၿဖစ္၏။

ဒိေ႒ ဒိ႒မတၱံ ဘ၀ိႆတိ- စေသာတရားေတာ္ကို နာယူၿပီးေသာအခါ မာလုက်ပုတၱရဟန္းက ဒိေ႒ ဒိ႒မတၱံ ၏ အဓိပၸါယ္ကို (၀ါ) က်င့္ပုံက်င့္နည္းကို သူနားလည္ သေဘာေပါက္သလို ၿမတ္စြာဘုရားအား ၿပန္၍ ေလွ်ာက္ထားေသာအခါ ၿမတ္စြာဘုရားက "သာဓု-သာဓု မာလုက်ပုတၱ"ဟု သာဓုေခၚေတာ္မူၿပီး "မာလုက်ပုတၱရဟန္း ..... သင္သည္ ငါဘုရား အက်ဥ္းနည္း ေဟာလိုက္ေသာတရား၏ အက်ယ္ကို သိေပသည္။ ငါဘုရားလည္း ယင္းအက်ဥ္းတရား၏ အက်ယ္ကို ထပ္ေဟာရလွ်င္ သင္ေလွ်ာက္ထားသည့္အတိုင္းပင္ ေဟာရေပလိမ့္မည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ဒိေ႒ ဒိ႒မတၱံ ၿဖစ္ေအာင္က်င့္ပံုက်င့္နည္းကို သင္ေလွ်ာက္ထားသည့္အတိုင္းပင္ မွတ္" ဟု မာလုက်ပုတၱ ေလွ်ာက္ထားသည့္ စကားအတိုင္း ၿပန္လည္မိန္႕ၾကားလ်က္ မာလုက်ပုတၱရဟန္း၏ ေလွ်ာက္ထားခ်က္ကို အတည္ၪပေတာ္မူသည္။ ဆိုလိုသည္မွာ- မာလုက်ပုတၱသုတ္၌ "ဒိေ႒ ဒိ႒မတၱံ" ၿဖစ္ေအာင္ က်င့္နည္းက်င့္ပံု ပါလာၿခင္းသည္ ထူးၿခားခ်က္ၿဖစ္သည္ဟု ဆိုလိုေပသည္။ ေပၚလြင္ထင္႐ွားေစရန္ အနည္းငယ္ ထုတ္ၿပၾကကုန္အံ့။

ၿမတ္စြာဘုရား ..... ႐ွင္ေတာ္ၿမတ္ဘုရား အက်ဥ္းအားၿဖင့္ ေဧာၿပအပ္ေသာ "ဒိေ႒ ဒိ႒မတၱံ"တရား၏ အနက္အဓိပၸါယ္ကို အက်ယ္အားၿဖင့္ ဘုရားတပည့္ေတာ္ မာလုက်ပုတၱ ဤသို႕ ဤပံု နားလည္သေဘာေပါက္မိပါသည္ဘုရား- ဟု စကားခံ၍ ေလွ်ာက္ထားေလေတာ့သည္။

႐ူပံ ဒိသြာ သတိ မ႒ာ၊ ပိယံ နိမိတၱံ မနသိ ကေရာေတာ။ သာရတၱစိေတၱာ ေ၀ေဒတိ၊ တဥၥ အေဇၩာသ တိ႒တိ။ တႆ ၀ၯုႏၲိ ေ၀ဒနာ၊ အေနကာ ႐ူပသမၻ၀ါ။ အဘိဇၩာ စ ၀ိေဟသာ စ၊ စိတၱမႆူပဟညတိ။ ဧ၀ံ အာစိနေတာ ဒုကၡံ၊ အာရာ နိဗၺာန ၀ုစၥတိ။ (သဠာယတန၀ဂၢသံယုတ္၊ ႏွာ-၂၉၆)
႐ူပံ၊ အဆင္းကို။ ဒိသြာ၊ ၿမင္ၿပီး၍ ၿမင္ၿပီးေသာ္။ တသၼႎ ႐ူေပ၊ ထိုၿမင္အပ္ေသာအဆင္း၌။ ပိယံ နိမိတၱံ၊ ခ်စ္အပ္သည့္အာ႐ံုဟု။ ၀ါ၊ ခ်စ္စရာဟု။ မနသိ ကေရာေတာ၊ ႏွလံုးသြင္းမိသူအား။ သတိ၊ အမွန္ကို သိမႈႏွင့္ အမွတ္ရမႈ သတိသည္။ မု႒ာ၊ ေမ့ေပ်ာက္ေလ၏။ တထာ သတိ၊ ထိုသို႕ ေမ့ေပ်ာက္သည္ ႐ွိေသာ္။ ေသာ၊ ထိုသူသည္။ သာရတၱစိေတၱာ၊ အဆင္းကို တပ္မက္ေသာ စိတ္႐ွိသည္ၿဖစ္၍။ ေ၀ေဒတိ၊ ႏွစ္သက္ခံစား၏။ တဥၥ၊ ထိုအဆင္းအာ႐ံုကိုလည္း။ အေဇၩာသ၊ ငါးမ်ိဳသကဲ့သို႕ သိမ္းပိုက္၍။ တိ႒တိ၊ တည္ေလ၏။ ၀ါ၊ အေဇၩာသ တိ႒တိ၊ ခ်မ္းသာသည္ç ေကာင္းသည္ç ခ်စ္စရာဟု ေ႐ွး႐ႈ၀င္ေရာက္၍ ႏွလံုးသြင္း၍ မ်ိဳသကဲ့သို႕ ၿပီးဆံုးေစလ်က္တည္၏။
တႆ၊ ထိုသူအား။ ႐ူပသမၻ၀ါ၊ အဆင္းဟူေသာ အာ႐ံု႐ွိကုန္ေသာ။ ၀ါ၊ အဆင္းေၾကာင့္ ၿဖစ္ကုန္ေသာ။ ၀ါ၊ အဆင္းမွစ၍ ၿဖစ္ကုန္ေသာ။ အေနကာ၊ မ်ားစြာကုန္ေသာ။ ေ၀ဒနာ စ၊ ကိေလသာၿဖစ္ၿခင္း၏ အေၾကာင္းၿဖစ္ကုန္ေသာ ေ၀ဒနာတို႕သည္၎င္း။ အဘိဇၩာ စ၊ လိုခ်င္မက္ေမာမႈတို႕သည္၎င္း။ ၀ိေဟသာ စ၊ ညႇင္းဆဲလိုေသာ ေဒါသတို႕သည္၎င္း။ ၀ၯုႏၲိ၊ တိုးပြားကုန္၏။ အႆ၊ ထိုသူ၏။ စိတၱံ၊ စိတ္သည္။ ဥပဟညတိ၊ ေလာဘ ေဒါသတို႕ၿဖင့္ ပင္ပန္း၏။ တနည္း၊ အေနကာ၊ မ်ားစြာကုန္ေသာ။ ေ၀ဒနာ၊ ကိေလသာၿဖစ္ေၾကာင္း ေ၀ဒနာတို႕သည္။ ၀ၯုႏၲိ၊ တိုးပြားကုန္၏။ အဘိဇၩာ စ၊ ခ်စ္ဖြယ္အာ႐ံု၌ တပ္မက္ၿခင္းအားၿဖင့္ၿဖစ္ေသာ အဘိဇၩာသည္၎င္း။ ၀ိေဟသာ-၀ိေဟသာယ စ၊ မုန္းစရာအာ႐ံု၌ အမ်က္ထြက္ၿခင္းç ခ်စ္စရာအာ႐ံု၏ပင္ ေဖာက္ၿပန္ၿခင္းေၾကာင့္သာ စိုးရိမ္ၿခင္းစေသာ လကၡဏာ႐ွိသည့္ ပင္ပန္းမႈညႇင္းဆဲလိုမႈ ေဒါသသည္၎င္း။ အႆ၊ ထိုသူ၏။ စိတၱံ၊ စိတ္သည္။ ဥပဟညတိ၊ ကပ္၍ ညႇင္းဆဲအပ္၏။ ဧ၀ံ၊ ဤသို႕ဤပံု။ အာစိနေတာ၊ ထိုထိုေ၀ဒနာကို သာယာၿခင္းအားၿဖင့္ ဘ၀ကိုၪပစီမံတတ္ေသာ ကံကိုဆည္းပူးေနသူအား။ ဒုကၡံ၊ ၀ဋ္ဆင္းရဲသည္။ ပ၀တၱတိ၊ ၿဖစ္၏။ တႆ၊ ထိုသူအား။ ၀ါ၊ ထိုသူအဖို႕။ နိဗၺာနံ၊ နိဗၺာန္သည္။ အာရာ၊ ေ၀းလွ၏ဟူ၍။ ၀ုစၥတိ၊ ဆိုအပ္၏။ တနည္း၊ ဧ၀ံ၊ ဤသို႕ဤပံု။ ဒုကၡံ၊ ကိေလသာဆင္းရဲ ၀ဋ္ဆင္းရဲကို။ အာစိနေတာ၊ ဆည္းပူးစုေဆာင္းေနသူအား။ နိဗၺာနံ၊ နိဗၺာန္သည္။ အာရာ၊ ေ၀းလွ၏ဟူ၍။ ၀ုစၥတိ၊ ဆိုအပ္၏။

အဓိပၸါယ္

အဆင္းအာ႐ံုကို ၿမင္ၿပီးေနာက္ ထိုအဆင္းအာ႐ံုကို ခ်စ္စရာဟု ႏွလံုးသြင္း စိတ္ကူးသူအား ထိုအဆင္းအာ႐ံု၏ တင့္တယ္ေသာအၿခင္းအရာ ခ်စ္စရာ စိတ္ကူးလိုက္ၿခင္းကိုပင္ အေယာနိေသာမနသိကာရ- မသင့္ေသာ ႏွလံုးသြင္းမႈ ဆင္ၿခင္မႈဟု ေခၚသည္။ တရားကိုယ္မွာ မေနာဒြါရာ၀ဇၨန္းပင္ ၿဖစ္သည္။ ပီပီၿပင္ၿပင္ ၿမင္ခဲ့ၿပီးေနာက္မွၿဖစ္ေသာ စဥ္းစားဆင္ၿခင္မႈၿဖစ္သည္။ ယင္း မေနာဒြါရာ၀ဇၨန္းသည္ သူ႕ခ်ည္းသက္သက္ၿဖစ္ကာ တန္႕ရပ္ေနသည္ မဟုတ္ ဆက္လက္၍ ေဇာစိတ္မ်ား ၿဖစ္လာၿပန္သည္။ ယင္း ေဇာစိတ္မ်ားကား ေလာဘေဇာ
ေလာဘမူ အကုသိုလ္စိတ္မ်ားသာၿဖစ္သည္။ ၿမင္အပ္ေသာ အဆင္းအာ႐ံုကို ႐ိုး႐ိုးသေဘာက် ေက်နပ္လွ်င္ ဒိ႒ိမပါေသာ ေသာမနႆသဟဂုတ္ ေလာဘမူ အကုသိုလ္ေဇာၿဖစ္သည္၊ ၿမင္အပ္ေသာအာ႐ံုကို ၿမဲသည့္အေန,ခ်မ္းသာသည့္အေနç အသက္ လိပ္ၿပာ ၀ိညာဥ္ေကာင္အေန စသည္ ထင္မွတ္လ်က္ သေဘာက် ေက်နပ္လွ်င္ ဒိ႒ိပါလာေသာ ေသာမနႆသဟဂုတ္ ဒိ႒ိဂတသမၸယုတ္ ေလာဘမူ အကုသိုလ္ေဇာၿဖစ္သည္၊ (သသခၤါရိကၿဖစ္မၿဖစ္ကိုလည္း စိစစ္၍ သိပါ)။ ယင္း ေဇာစိတ္မ်ား၌ ယွဥ္သည့္ ေစတသိက္မ်ားတြင္ ေစတနာ ပါလာသည္ကို သတိၪပပါ။ ယင္း ေစတနာသည္ပင္ အပါယ္ဆင္းရဲ၌ ပဋိသေႏၶက်ိဳးကို ၿဖစ္ေစႏိုင္သည့္ ဘ၀ါဘိသခၤါရ၊ မေကာင္းသည့္ဘ၀ကို စီမံေပးသည့္ အပုညာဘိသခၤါရ ၿဖစ္ေတာ့သည္။ ဤနည္းၿဖင့္ ကိေလသာၿဖစ္၊ ကံၿဖစ္၊ ဘ၀၀ဋ္ဆင္းရဲၿဖစ္ရသၿဖင့္ အဆင္းကိုၿမင္ၿပီး တဖန္ အမွတ္မရသူသည္ ကိေလသာဆင္းရဲ ၀ဋ္ဆင္းရဲကို ဆည္းပူးေနသူပင္ၿဖစ္သည္သာမကေသး၊ ၿမင္အပ္ေသာအဆင္းကို ခ်စ္စရာဟု ႏွလံုးသြင္းဆင္ၿခင္ထားလိုက္သၿဖင့္ ထိုအဆင္းကို လိုခ်င္မႈ မရ-ရေအာင္ ၾကံစည္မႈ အဘိဇၩာၿဖစ္ရေတာ့သည္။ ယင္းအဆင္း၏ (အဆင္းဆိုေသာ္လည္း အဆင္းတည္ရာ အထည္ၿဒဗ္တခု၏) တမ်ိဳးတဖံု ေဖာက္ၿပန္မႈ ပ်က္စီးမႈ ၿဖစ္သြားေသာအခါ စိုးရိမ္မႈ ပူေဆြးမႈ ႏွလံုးမသာမႈ စိတ္ပ်က္မႈ ၿပင္းစြာပင္ပန္းမႈတို႕လည္း ၿဖစ္လာၾကေတာ့သည္။ ထိုလိုခ်င္မႈ အဘိဇၩာç စိုးရိမ္ ပူေဆြး ႏွလံုးမေအး စိတ္ပ်က္ စိတ္နာ ၀ိေဟသာတို႕က ထိုသူ၏ စိတ္ကို ညႇင္းဆဲႏွိပ္စက္ေလေတာ့သည္။ အဘိဇၩာ ၀ိေဟသာတို႕ ၿဖစ္ၾကေသာအခါ ယင္းတို႕ႏွင့္အတူ ေလာဘမူç ေဒါသမူ စိတ္တို႕သည္လည္း ၿဖစ္ၾကေတာ့သည္။ ယင္း စိတ္မ်ားကား အဆင္းအာ႐ံုေၾကာင့္ ဆက္လက္ၿဖစ္လာၾကေသာ မေကာင္းစိတ္တို႕ခ်ည္းသာတည္း။ ယင္းသို႕ ဆက္ကာ ဆက္ကာ တိုး၍ တိုး၍ မေကာင္းစိတ္မ်ား ၿဖစ္လာေစသည္ကို "အာစိနႏၲဳ" ဆည္းပူးေနသည္ဟု ေခၚသည္။ ယင္းသို႕ ဆည္းပူးထားၿပီးၿဖစ္ေသာေၾကာင့္ အပါယ္၀ဋ္ဆင္းရဲ ၿဖစ္ရေတာ့သည္။ ယင္းပုဂၢိဳလ္အဖို႕ နိဗၺာန္ကား ေ၀းလြန္းလွေတာ့သည္။

အဘယ့္ေၾကာင့္ နိဗၺာန္ႏွင့္ ေ၀းရေလသနည္း၊

အဆင္းအာ႐ံုကို ၿမင္စဥ္အခါက ၿမင္႐ံုမွ်မက ဆက္လက္၍ ေလာဘေဇာ အႀကိမ္မ်ားစြာ ၿဖစ္ခဲ့ေသာေၾကာင့္တည္း။ မလိုလားအပ္ေသာ အဆင္းအာ႐ံုထင္ရာ၌ ေဒါသေဇာၿဖစ္သည္မွစ၍ ၀ဋ္ဆင္းရဲၿဖစ္ပံုç နိဗၺာန္ႏွင့္ ေ၀းပံုတို႕ကိုလည္း သိၾကပါေလ။ အသံအာ႐ံုစသည္တို႕၌လည္း ဤနည္းအတူပင္ မာလုက်ပုတၱရဟန္းက ေလွ်ာက္ထားေလသည္။ ထို႕ေနာက္ ဤသို႕ေလွ်ာက္ထားၿပန္သည္-

န ေသာ ရဇၨတိ ႐ူေပသု၊ ႐ူပံ ဒိသြာ ပဋိႆေတာ၊ ၀ိရတၱစိေတၱာ ေ၀ေဒတိ၊ တဥၥ နာေဇၩာသ တိ႒တိ။ ယထာႆ ပႆေတာ ႐ူပံ၊ ေသ၀ေတာ စာပိ ေ၀ဒနံ။ ခီယတိ ေနာ} ပစီယတိ၊ ဧ၀ံ ေသာ စရတီ သေတာ။ ဧ၀ံ အပဟိနေတာ ဒုကၡံ၊ သႏၲိေက နိဗၺာန ၀ုစၥတိ။ (သဠာယတန၀ဂၢသံယုတ္၊ ႏွာ-၂၉၇)

_________…………………____
ဆက္လက္ေဖာ္ျပမည္။

စိတ္ စိတ္အတိုင္းတိုင္းထားပံုအပိုင္း(၄)
-------------------------------------

ေယာ၊ အၾကင္ပုဂၢိဳလ္သည္။ ႐ူပံ၊ အဆင္းကို။ ဒိသြာ၊ ၿမင္ၿပီး၍။ ၀ါ၊ ၿမင္ၿပီးေသာ္။ ပဋိႆေတာ၊ တဖန္ အမွတ္ရသည္။ ေဟာတိ၊ ၿဖစ္၏။ ေသာ၊ အဆင္းကိုၿမင္ၿပီးလွ်င္ တဖန္အမွတ္ရေသာ ထိုပုဂၢိဳလ္သည္။ ႐ူေပသု၊ ၿမင္အပ္ေသာအဆင္းတို႕၌။ န' ရဇၨတိ၊ မတပ္မက္။ ၀ါ၊ တပ္မက္မႈကင္း၏။ ေသာ၊ အဆင္းကို ၿမင္ၿပီးလွ်င္ၿပီးၿခင္း တဖန္ အမွတ္ရေသာထိုပုဂၢိဳလ္သည္။ ၀ိရတၱစိေတၱာ၊ တပ္မက္ကင္းေသာစိတ္႐ွိသည္ၿဖစ္၍။ ေ၀ေဒတိ၊ ခံစားရ၏။ တဥၥ၊ ထိုအဆင္းကိုလည္း။ အေဇၩာသ၊ ၀ါးမ်ိဳသကဲ့သို႕သိမ္းပိုက္၍။ နတိ႒တိ၊ မတည္။
ယထာ၊ ၿမင္ၿပီးလွ်င္ၿပီးၿခင္း မွတ္သိမႈပါေသာ အၿခင္းအရာအားၿဖင့္။ ႐ူပံ၊ အဆင္းကို။ ပႆေတယ စာပိ၊ ၿမင္သည္လည္းၿဖစ္ေသာ။ ေ၀ဒနံ၊ ခံစားမႈေ၀ဒနာကို။ ေသ၀ေတာ စာပိ၊ မွီ၀ဲသည္လည္းၿဖစ္ေသာ။ အႆ၊ ထိုပုဂၢိဳလ္အား။ ဒုကၡံ၊ တဖန္ မွတ္သိမႈ မ႐ွိလွ်င္ ၿဖစ္လာႏိုင္ေသာ ကိေလသာဆင္းရဲç ၀ဋ္ဆင္းရဲသည္။ ခီယတိ၊ ကုန္သာကုန္ခမ္း၏။ ေနာပစီယတိ၊ ဆည္းပူးစုေဆာင္းအပ္ သည္ကားမဟုတ္။ ဧ၀ံ၊ ဤသို႕ေသာ အျခင္းအရာအားျဖင့္။ ေသာ၊ ထိုပုဂၢိဳလ္သည္။သေတာ၊ အမွတ္ ႐ွိသည္ျဖစ္၍။ ၀ါ၊ အမွတ္ရလ်က္။ စရတိ၊ က်င့္ေလ၏။ ဧ၀ံ၊ ဤဆိုအပ္ခဲ့သည့္အတိုင္း ျမင္ၿပီးလွ်င္ ျမင္ၿပီးျခင္း တဖန္ သတိရေသာအားျဖင့္။ ၀ါ၊ ျမင္ၿပီးလွ်င္ ျမင္ၿပီးျခင္း မွတ္သိျခင္းအားျဖင့္။ ဒုကၡံ၊ တဖန္ ႐ႈသိမႈမ႐ွိလွ်င္ ျဖစ္လာႏိုင္ေသာ ကိေလသာဆင္းရဲ, ၀ဋ္ဆင္းရဲကို။ အပစိနေတာ၊ ဖ်က္ဆီးေနေသာ ပုဂၢိဳလ္အား။ နိဗၺာနံ၊ နိဗၺာန္သည္။ သႏၲိေက၊ နီး၏ဟူ၍။ ၀ုစၥတိ၊ မုခ်ဆတ္ဆတ္ ဆိုအပ္၏။ 

အဓိပၸာယ္- 

အဆင္းကိုျမင္ေသာအခါ ျမင္ၿပီးလွ်င္ ၿပီးခ်င္း တဖန္ မွတ္သိေသာပုဂၢိဳလ္သည္ ထိုအဆင္းကို တပ္မက္မႈ ကင္းလ်က္သာ ခံစားသည္။ ထိုအဆင္းကို ၀ါးမ်ိဳသကဲ့သို႕ သိမ္းပိုက္မထားေတာ့ေပ။ အဆင္းကို ျမင္မႈ ခံစားမႈျဖစ္ေသာ္လည္း ကိေလသာဆင္းရဲ, ၀ဋ္ဆင္းရဲကို မျဖစ္ေစဘဲ ကိေလသာဆင္းရဲ, ၀ဋ္ဆင္းရဲကို ဖ်က္ဆီးလ်က္သာ ျဖစ္ေနေတာ့သည္။ ကိေလသာဆင္းရဲ, ၀ဋ္ဆင္းရဲကို ဖ်က္ဆီးလ်က္သာ ျဖစ္-ျဖစ္သြားေအာင္ ျမင္ၿပီးလွ်င္ ျမင္ၿပီးျခင္း ႐ႈမွတ္ေနသူမ်ား နိဗၺာန္ႏွင့္ နီးေနသူ နိဗၺာန္ကို ျမင္ေတာ့မည့္သူသာ ျဖစ္ေပသည္။

မာလုက်ပုတၱေတၳရဂါထာ အ႒ကထာဖြင့္ပံု

န ေသာရဇၨတိ ႐ူေပသု၊ ႐ူပံဒိသြာ ပဋိႆေတာတိ ေယာ ပုဂၢေလာ ႐ူပံ ဒိသြာ အာပါထဂတံ ႐ူပါရမၸဏံ စကၡဳဒြါရိေကန ၀ိညာဏသႏၲာေနန ဂေဟတြာ စတုသမၸဇည၀ေသန သမၸဇာနကာရိတာယ ပဋိႆေတာ ေဟာတိ၊ ေသာ ႐ူပါရမၸေဏသု န ရဇၨတိ ရာဂံ န ဇေနတိ၊ အညဒတၳဳ ၀ိရတၱစိေတၱာ ေ၀ေဒတိ၊ ႐ူပါရမၼဏမွိ သမုဒယာဒိေတာ ယထာဘူတံ ပဇာနေႏၲာ နိဗိၺႏၵတိ၊ နိဗၺိႏၵေႏၲာ တံ တတၳဳပၸႏၷေ၀ဒနဥၥ ၀ိရတၱစိေတၱာ ေ၀ေဒတိ။
နေဇၩာသ တိ႒တီတိ တံ ႐ူပါရမၼဏံ သမၼေဒ၀ ၀ိရတၱစိတၱတာယ အေဇၩာသာယ န တိ႒တိ "ဧတံ မမ၊ ဧေသာဟသၼိ၊ ဧေသာ ေမ အတၱာ" တိ တဏွာမာနဒိ႒ိ၀ေသန နာဘိနိ၀ိသတိ။ (ေထရဂါထာ- ၂-၃၀၃-၃၀၄)

"န ေသာ ရဇၨတိ ႐ူေပသု၊ ႐ူပံ ဒိသြာ ပဋိႆေတာတိ" အဆင္းကိုျမင္ၿပီးလွ်င္ တဖန္ အမွတ္ရသူသည္ အဆင္းတို႕၌ တပ္မက္မႈ မျဖစ္ဆိုရာ၌ အဓိပၸာယ္ကား- ေယာ ပုဂၢေလာ၊ အၾကင္ပုဂၢိဳလ္သည္။ ႐ူပံ၊ အဆင္းကို။ ဒိသြာ၊ ျမင္ၿပီး၍ ျမင္ၿပီးေသာ္။ အာပါထဂတံ၊ မ်က္စိထဲ၌ ထင္ျခင္းသို႕ ေရာက္လာေသာ။ ၀ါ၊ ထင္ေပၚလာေသာ။ ႐ူပါရမၸဏံ၊ အဆင္းအာ႐ံုကို။ စကၡဳဒြါရိေကန၊ စကၡဳဒြါရ၌ ျဖစ္ေသာ။ ၀ိညာဏသႏၲာေနန၊ စိတ္အစဥ္ျဖင့္ (ပဥၥဒြါရာ၀ဇၨန္းမွစ၍ တဒါ႐ံုအဆံုး႐ွိေသာ စကၡဳဒြါရိကစိတ္ ျမင္သိပီတိစိတ္ကို ဆိုလိုသည္။) ဂေဟတြာ၊ ယူၿပီး သိၿပီး၍၊ ယူၿပီးသိၿပီးေသာ္။ စတုသမၸဇည၀ေသန၊ ေလးပါးေသာ သမၸဇဥ္တို႕၏အစြမ္းျဖင့္။ သမၸဇာညကာရိတာယ၊ မွန္စြာသိလ်က္ ၪပေလ့႐ွိသည္၏ အျဖစ္ျဖင့္။ ပဋိႆေတာ၊ တဖန္အမွတ္ရသည္။ ေဟာတိ၊ ျဖစ္၏။
ေသာ၊ ထိုပုဂၢိဳလ္သည္။ ႐ူပါရမၼေဏသု၊ အဆင္းအာ႐ံုတို႕၌။ နရဇၨတိ၊ မတပ္မက္။ ရာဂံု၊ တပ္မက္မႈကို။ န ဇေနတိ၊ မျဖစ္ေစ။ အညဒတၳဳ၊ စင္စစ္ေသာ္ကား။ ၀ိရတၱစိေတၱာ၊ တပ္မက္ကင္းေသာ စိတ္႐ွိသည္ျဖစ္၍။ ေ၀ေဒတိ၊ အဆင္းအာ႐ံုကို ခံစား၏။ ႐ူပါရမၼဏမွိ၊ အဆင္းအာ႐ံု၌။ သမုဒယာဒိေတာ၊ ျဖစ္ေၾကာင္း သမုဒယ, ျဖစ္မႈသမုဒယစေသာအားျဖင့္။ ၀ါ၊ ျဖစ္ေၾကာင္းသမုဒယ, ျဖစ္မႈသမုဒယအစ႐ွိေသာ။ ယထာဘူတံ၊ အမွန္သေဘာကို။ ၀ါ၊ ဟုတ္မွန္တုိင္းကို။ ပဇာနေႏၲာ၊ သိလ်က္။ နိဗိၺႏၵတိ၊ အဆင္း အာ႐ံုအေပၚ၌ ၿငီးေငြ႕၏။ နိဗၺိႏၵေႏၲာ၊ ၿငီးေငြ႕သည္ျဖစ္၍ ၿငီးေငြ႕လ်က္သာ။ တံ တတၳဳပၸႏၷေ၀ဒနဥၥ၊ ထိုအဆင္းကို အစြဲျပဳ၍ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ေဇာ၌ပါေသာ ထိုေ၀ဒနာကိုလည္း။ ၀ိရတၱစိေတၱာ၊ တပ္မက္ ကင္းေသာ စိတ္႐ွိလ်က္။ ေ၀ေဒတိ၊ ခံစားေလ၏။

တဥၥ နေဇၩာသ တိ႒တီတိ၊ ထိုျမင္ရေသာအဆင္းကိုလည္း ၀ါးမ်ိဳသကဲ့သို႕ သိမ္းပိုက္၍ မတည္ဆိုရာ၌ အဓိပၸာယ္ကား။ တထာဘူေတာ စ၊ ထိုသို႕တပ္မက္ကင္းေသာစိတ္ျဖင့္ ခံစားသည္ျဖစ္၍လည္း။ တံ ႐ူပါရမၼဏံ၊ ထိုအဆင္းအာ႐ံုကို။ သမၼေဒ၀၊ ေကာင္းစြာသာလွ်င္။ ၀ိရတၱစိတၱတာယ၊ တပ္မက္ကင္းေသာ စိတ္႐ွိသည္၏အျဖစ္ေၾကာင့္။ ၀ါ၊ စိတ္က မတပ္မက္ေလေသာေၾကာင့္။ အေဇၩာသာယ၊ ၀ါးမ်ိဳသကဲ့သို႕သိမ္းပိုက္လ်က္။ နတိ႒တိ၊ မတည္။ ဧတံ၊ ဤအဆင္းသည္။ မမ၊ ငါ၏ အဆင္းတည္း။ ၀ါ၊ ငါပိုင္တည္း။ ဧေသာ၊ ဤအဆင္းသည္။ အဟံ အသၼိ၊ ငါျဖစ္၏။ ဧေသာ၊ ဤအဆင္းသည္။ ေမ၊ ငါ၏။ အတၱာ၊ အတၱေကာင္တည္း။ ဣတိ၊ ဤသို႕။ တဏွာမာနဒိ႒ိ၀ေသန၊ တဏွာမာနဒိ႒ိတို႕၏ အစြမ္းအားျဖင့္။ နာဘိနိ၀ိသတိ၊ ေ႐ွး႐ႈမသက္၀င္။ ၀ါ၊ ႏွလံုးမသြင္း။

ဤအဖြင့္ အ႒ကထာ၌ "အာပါထဂတံ ႐ူပါရမၼဏံ စကၡဳဒြါရိေကန ၀ိညာဏသႏၲာေနန ဂေဟတြာ" ကို သတိျပဳသင့္ေပသည္။ ပဥၥဒြါရာ၀ဇၨန္း အစ ေဇာ တဒါ႐ံုအဆံုး႐ွိေသာ စကၡဳဒြါရိက၀ီထိစိတ္အားလံုးျဖင့္ အဆင္းအာ႐ံုကို ျမင္ၿပီးလွ်င္ ၿပီးျခင္း (သမၸဇညေလးပါးျဖင့္ မွန္စြာသိေသာအားျဖင့္ တဖန္အမွတ္ရပါ) ဟု ဆိုလိုေပသည္။

ဤအဖြင့္သည္ "စကၡဳဒြါရိက၀ိညာေဏန ဟိ ေမ ဒိ႒မတၱေမ၀ ဘ၀ိႆတီတိ သိကၡိတဗၺႏၲိ အေတၳာ" ဟူေသာဥဒါန္း ဗာဟိယသုတ္လာ ဒိေ႒ဒိ႒မတံၱ၏ ပထမအဖြင့္ႏွင့္ သေဘာတူပင္ ျဖစ္ေပသည္။ ျမင္ၿပီးလွ်င္ (၀ါ) ျမင္ၿပီးတဲ့အခါ ထိုျမင္အပ္ေသာ အဆင္းအေပၚ၌ တပ္မက္မႈမျဖစ္ေအာင္ မည္သို႕က်င့္ရပါမည္နည္း၊ ျမင္လွ်င္ ျမင္ရ႐ံုမွ်ျဖစ္ေအာင္ မည္သို႕ အမွတ္သတိ ျဖစ္ရပါမည္နည္း-ဟု ေမးဖြယ္႐ွိျပန္၍ "စတုသမၸဇည၀ေသန

သမၸဇာနကာရိတာယ ပဋိႆေတာ ေဟာတိ" အမွန္သိ ေလးမ်ိဳးျဖင့္ အမွန္ကို သိလိုက္ပါ။ ယင္းသို႕သိလိုက္လွ်င္ တဖန္ အမွတ္ရသူ ျဖစ္တာပါပဲ-ဟု ဆိုလိုသည္။

ဤတြင္ သမၸဇညေလးပါးကို ဂ-ဃ-ဏ-န ခြဲျခားသိဖို႕ လိုလာေပသည္။

(၁) အက်ိဳး႐ွိ-မ႐ွိ ဆင္ျခင္သိေသာ သာတၳကသမၸဇဥ္။
(၂) အက်ိဳး႐ွိေသာ္လည္း သင့္ေလ်ာ္-မသင့္ေလ်ာ္ ဆင္ျခင္သိေသာ သပၸါယသမၸဇဥ္။
(၃) ၀ိပႆနာအရာ၌ ၀ိပႆနာ၏ အာ႐ံုကို ဆင္ျခင္သိေသာ ေဂါစရသမၸဇဥ္။
(၄) ႐ုပ္နာမ္တို႕၏ သဘာ၀လကၡဏာ စသည္ကို
, ပုဂၢိဳလ္သတၱ၀ါမဟုတ္သည္ကို, မၿမဲျခင္း စသည္ကို
သိေသာ အသေမၼာဟသမၸဇဥ္။

ဤသမၸဇဥ္ေလးပါးတို႕တြင္ သာတၳကသမၸဇဥ္,သပၸါယသမၸဇဥ္တို႕သည္ ပကတိပုဂၢိဳလ္ (၀ါ) ကမၼ႒ာန္းအလုပ္ မလုပ္သည့္ပုဂၢိဳလ္မ်ားအတြက္လည္း လိုအပ္ေပသည္။ ၀ိပႆနာမျပတ္ ႐ႈမွတ္ေနေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ားအတြက္မွာမူ မူလ အေျခခံစဥ္ကပင္ ျပည့္စံုၿပီးျဖစ္ေပသည္။

သို႕ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ၀ိပႆနာ ႐ႈမွတ္ေနသူမ်ားမွာ ေဂါစရသမၸဇဥ္ႏွင့္ အသေမၼာဟသမၸဇဥ္ႏွစ္မ်ိဳး ျဖစ္ဖို႕သာ လိုအပ္ေပသည္။
ထိုသမၸဇဥ္ႏွစ္မ်ိဳးတို႕တြင္လည္း ျဖစ္ေပၚလာတိုင္းေသာ အာ႐ံုေျခာက္ပါး ေတဘူမက႐ုပ္နာမ္တရားတို႕ကို မလြတ္တမ္း ႐ႈမွတ္ရမည္ကို သိထားၿပီးျဖစ္သည့္ျပင္ ႐ႈမွတ္လည္း ႐ႈမွတ္ေနသည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ေဂါစရသမၸဇဥ္လည္း ျပည့္စံုၿပီးျဖစ္ေပသည္။
အေရးအႀကီးဆံုးကား ႐ႈမွတ္ေလသမွ် ၀ိပႆနာေဇာစိတ္၏ အာ႐ံုျဖစ္ေသာ ႐ုပ္နာမ္တရားတို႕၏ သေဘာလကၡဏာစေသာ ၀ိေသသလကၡဏာ, အနိစၥ, ဒုကၡ, အနတၱလကၡဏာ ဟူေသာ သာမညလကၡဏာတို႕ကို သိေသာ အသေမၼာဟသမၸဇဥ္ ျဖစ္ေရးပင္ျဖစ္ေပသည္။

ေဂါစရသမၸဇဥ္ အသေမၼာဟသမၸဇဥ္

"ဧ၀ံ တာ၀ ဒိေ႒ ဒိေ႒မတၱံ ဘ၀ိႆတီတိ အာဒိနာ ဒိ႒ာဒိ၀ေသန စတုဓာ ေတဘူမကဓမၼာ သဂၤေဟတဗၺာ။ တတၳ သုဘသုခ နိစၥ အတၱဂၢါဟ ပရီ၀ဇၨနမုေခန အသုဘဒုကၡာနိစၥာနတၱာႏုပႆနာ ဒႆိတာတိ ေဟ႒ိမာဟိ ၀ိသုဒၶီဟိ သဒၶႎ သေခၤေပေန၀ ၀ိပႆနာ ကထိတာ-"

ဟု ဖြင့္ျပအပ္ေသာ ဗာဟိယသုတ္ အ႒ကထာႏွင့္အညီ ေတဘူမကဓမၼသံုးပါး၌ျဖစ္ေသာ ၀ိပႆနာ႐ႈထိုက္ေသာ တရားတို႕ကို နည္းမွန္ လမ္းမွန္ ၀ိပႆနာ ႐ႈမွတ္ပြားမ်ားလွ်င္ ေဂါစရသမၸဇဥ္ အသေမၼာဟသမၸဇဥ္ ျပည့္စံု၍ ျမင္႐ံုမွ် ၾကား႐ံုမွ် စသည္ျဖစ္ႏိုင္ေတာ့သည္။

၀ိပႆနာ ႐ႈပြားထိုက္ေသာ ေတဘူမကဓမၼဆိုရာ၌လည္း မည္သို႕မွ် အသိလံုးေထြး ႐ႈပ္ေပြေနစရာ မ႐ွိေပ။ ကာယ, ေ၀ဒနာ, စိတၱ, ဓမၼတို႕ပင္ ျဖစ္ေခ်သည္။ ယင္း ကာယ, ေ၀ဒနာ, စိတၱ, ဓမၼတို႕၌ အနိစၥစသည္ ထင္ျမင္ေအာင္ ႐ႈပြားႏိုင္လွ်င္ ရဟႏၲာအထိ ျဖစ္ႏိုင္သည္ဟု ျမတ္စြာဘုရားကိုယ္ေတာ္တိုင္ အာမခံ တာ၀န္ယူထားအပ္ခဲ့ေပသည္။

ျမင္အပ္ေသာ အဆင္းစသည္၌ ျမင္႐ံုမွ်စသည္ျဖစ္ေအာင္ က်င့္ရမည္ဟု မိန္႕ဆိုထားေသာ ဤဗာဟိကသုတ္ေတာ္အရ ျမင္ဆဲ၊ ၾကားဆဲ၊ နံဆဲ၊ စားဆဲ၊ ထိသိဆဲ၊ ႀကံသိဆဲတို႕၌ ျမင္မွန္း၊ ၾကားမွန္း၊ နံမွန္း၊ စားမွန္း၊ ထိသိမွန္း၊ ႀကံသိမွန္း သိသိသြားေအာင္ ႐ႈမွတ္ရမည္။ ဤ႐ႈမွတ္မႈသည္ ဓမၼႏုပႆနာ႐ႈမွတ္နည္း၌ အတြင္း၀င္ေပသည္။
ထိုမွတစ္ပါး ျမင္ဆဲ၊ ၾကားဆဲစသည္တို႕အျပင္ သြားေနဆဲ ရပ္ေနဆဲ စေသာအခ်ိန္၊ ပူမႈ ေအးမႈ စသည္ႏွင့္ ထင္ထင္႐ွား႐ွား ေတြ႕ဝကံေနဆဲအခ်ိန္၊ တပ္မက္စိတ္ အခံခက္စိတ္စသည္ ထင္ထင္႐ွား႐ွားျဖစ္ေနေသာအခ်ိန္ စသည္တို႕လည္း ႐ွိေသးရာ မည္သည့္အခ်ိန္မဆို မလစ္လပ္ေစဘဲ တရစပ္ ႐ႈမွတ္ဖို႕သာ လိုေလသည္။
႐ႈမွတ္ေနမွ မဂ္ဖိုလ္ရ
ယင္းသို႕ မျပတ္႐ႈမွတ္ေနရာ ျမင္သိဆဲမွာ ျမင္သိေနမွန္းသိေအာင္ ႐ႈမွတ္ေနလွ်င္ မ်က္စိႏွင့္ အဆင္းအာ႐ံုက တျခား ျမင္သိစိတ္က တျခား ကြဲကြဲျပားျပားသိေသာ နာမ႐ူပပရိေစၦဒဉာဏ္,မ်က္စိ႐ွိလို႕ အေရာင္အလင္းကလည္း႐ွိလို႕ အဆင္းကလည္း ထင္လို႕ ျမင္ေအာင္ ေၾကာင့္ၾကစိုက္ ႏွလံုးသြင္းမႈလည္း႐ွိလို႕ ျမင္သိမႈျဖစ္လာသည္ဟု သိေသာ ပစၥယပရိဂၢဟဉာဏ္တည္းဟူေသာ ဉာတပရိညာျဖစ္သည္မွစ၍ ၀ိပႆနာဉာဏ္ အဆင့္ဆင့္အားျဖင့္ သမၼသနဉာဏ္မွ အႏုေလာမဉာဏ္တိုင္ေအာင္ေသာ တီရဏပရိညာ,မဂ္ဉာဏ္-တည္းဟူေသာ ပဟာန ပရိညာတို႕လည္း မုခ်ျဖစ္ၾကရေလသည္။

ဤသို႕ သတိပ႒ာန္ေဒသနာေတာ္အရ ကာယ, ေ၀ဒနာ, စိတၱ, ဓမၼတို႕၌ မျပတ္႐ႈမွတ္ေနသူအား ဘဂၤဉာဏ္ျဖစ္သည္မွစ၍ ျမင္အပ္ေသာအဆင္း၌ ျမင္႐ံုမွ်, ၾကားအပ္ေသာအသံ၌ ၾကား႐ံုမွ် စသည္သာ ျဖစ္ေတာ့သည္။ ျမင္႐ံုမွ်, ၾကား႐ံုမွ်ထက္ ပိုမျဖစ္ေတာ့ေခ်။

ဤ၌ ျမင္႐ံုမွ်, ၾကား႐ံုမွ်စေသာ သေဘာကို ထင္႐ွားေအာင္ ေဖာ္ျပရလွ်င္- သဒၵံ ပဌမစိေတၱန၊ တီတံ ဒုတိယေစတသာ။ နာမံ တတိယစိေတၱန၊ အတၳံ စတုတၱေစတသာ- ဟူေသာ မဏိသာရမဥၨဴသာဋီကာ၌ ဆိုအပ္သည္ႏွင့္အညီ- မ်က္စိဟူေသာ စကၡဳပသာဒ အၾကည္ဓာတ္၌ အဆင္းအာ႐ံု ထင္လာေသာအခါ ဘ၀ဂၤစလန, ဘ၀ဂၤုပေစၦဒ, ပဥၥဒြါရာ၀ဇၨန္း,စကၡဳ၀ိညာဏ္, သမၸဋိစိၦဳင္း, သႏၲီရဏ, ၀ုေ႒ာ, ေဇာ ၇-ႀကိမ္ တဒါ႐ံု ႏွစ္ႀကိမ္ (ရံခါ) ဘြင္-ဘြင္...အားျဖင့္ စကၡဳ၀ိညာဏ၀ီထိျဖစ္၏။ ဤ၀ီထိစိတ္မ်ားသည္ ပစၥဳပၸန္ အဆင္းပရမတ္အာ႐ံုကို အာ႐ံုျပဳလ်က္ျဖစ္သည္။

ထို႕ေနာက္ ဘ၀င္မွထ၍ အတိတ္ျဖစ္ေသာ ထိုအဆင္း ပရမတ္အာ႐ံုကိုပင္ အာ႐ံုျပဳ၍ မေနာဒြါရ၀ဇၨန္း, ေဇာ ၇-ႀကိမ္ တဒါ႐ံု ႏွစ္ႀကိမ္ (ရံခါ) ဘြင္-ဘြင္ ... အားျဖင့္ တဒႏု၀တၱက သုဒၶ မေနာဒြါရိက ပထမ ႀကံသိ ၀ီထိျဖစ္ေပၚ၏။

ဤ၀ီထိအခိုက္၌လည္း ေကာက်္ား, မိန္းမစေသာ ပံုသဏၭာန္ပညတ္ မထင္႐ွားေသးဘဲ အတိတ္ အဆင္းပရမတ္အာ႐ံုကိုပင္ အာ႐ံုျပဳေသာ စိတ္အစဥ္သည္ျဖစ္၏။

ထို႕ေနာက္ ဤနည္းအတူပင္ ဒုတိယႀကံသိ ၀ီထိစိတ္အစဥ္ ျဖစ္ျပန္သည္။ ဤ၀ီထိစိတ္အစဥ္၌ ေယာက်္ားပဲ, မိန္းမပဲ စေသာ ပံုသဏၭာန္ပညတ္မ်ား ေပၚလာသည္။

ထို႕ေနာက္ ဤနည္းအတူပင္ တတိယႀကံသိ ၀ီထိစိတ္အစဥ္ ျဖစ္ေပၚလာျပန္သည္။ ဤ၀ီထိစိတ္အစဥ္၌ ေယာက်္ားပဲ, မိန္းမပဲ စေသာ အမည္ပညတ္မ်ား ေပၚလာေတာ့သည္။
ဤမွ ေနာက္၌ မုန္းစရာ ခ်စ္စရာ စသည္ျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳး စိတ္ကူးႀကံစည္ေသာ ၀ီထိစိတ္မ်ား ျဖစ္ေပၚလာတတ္ၾကသည္။

ေဖာ္ျပပါ ၄-၀ီထိတြင္ ဒုတိယ, တတိယ ႀကံသိ၀ီထိစိတ္မ်ားျဖင့္ ပံုသဏၭာန္ပညတ္,အမည္ပညတ္ကို သိသြားျခင္းသည္ ထင္လာေသာ အဆင္းအာ႐ံု၏ အမွန္သေဘာကို မသိမႈ ေမာဟေၾကာင့္ျဖစ္ေလသည္။ ၀ိပႆနာမျပတ္ ႐ႈမွတ္ေနေသာ ပုဂၢိဳလ္မွာ ထိုႏွစ္၀ီထိ ျဖစ္သည္အထိ မေရာက္ေတာ့ဘဲ အစဦးျဖစ္ေသာ စကၡဳ၀ိညာဏ၀ီထိစိတ္ေလာက္သာ ျဖစ္ေတာ့သည္။

ဤ၀ီထိစိတ္မွ်သာ ျဖစ္သည္ကို ရည္႐ြယ္၍ "စကၡဳဒြါရိက၀ိညာေဏန ဟိ ေမ ဒိ႒မတၱေမ၀ ဘ၀ိႆတီတိ သိကၡိတဗၺႏၲိ အေတၳာ" ဟု ဗာဟိယသုတ္အဖြင့္ ႏွာ-၈၁၌၎င္း၊ "အာပါထဂတံ ႐ူပါရမၼဏံ စကၡဳဒြါရိေကန ၀ိညာဏသႏၲာေနန ဂေဟတြာ စတုသမၸဇည၀ေသန သမၸဇာနကာရိတာယ ပဋိႆေတာ ေဟာတိ" ဟု မာလုက်ပုတၱေထရ၀ါအဖြင့္ (ဒုတြဲ-ႏွာ-၃၀၄) ၌၎င္း အ႐ွင္ဓမၼပါလဆရာ မိန္႕ခဲ့ေပသည္။

ထို႕ျပင္ စကၡဳ၀ိညာဏ၀ီထိမွ ေနာက္ စ စဦးျဖစ္ေသာ အတိတ္အဆင္း ပရမတ္အာ႐ံုကိုသာ အာ႐ံုၪပေပးေသာ တာႏု၀တၱက သုဒၶမေနာဒြါရိက ပထမ ႀကံသိ ၀ီထိမွ်တိုင္ေအာင္သာ ျဖစ္လွ်င္လည္း "ဒိေ႒ ဒိ႒မတၱံ= ျမင္အပ္ေသာ အဆင္း၌ ျမင္႐ံုမွ်သာ ျဖစ္သည္"ဟု ဆိုႏိုင္ေပသည္။

အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ဤပထမ ႀကံသိ ၀ီထိစိတ္အစဥ္တို႕သည္လည္း ပံုသဏၭာန္ပညတ္, အမည္ပညတ္မ်ားကိုအာ႐ံုမျပဳေသးဘဲ အဆင္းပရမတ္မွ်ကိုသာ အာ႐ံုၪပသည္ျဖစ္၍ ရဇၨန, ဒုႆန တပ္မက္ျခင္း, မုန္းျခင္း မျဖစ္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ေပတည္း။

ဤ၌ အထူးဆိုဖြယ္႐ွိသည္ကား အဆင္းကို ျမင္ေသာအခါ စ စဦး စကၡဳဒြါရိက၀ိညာဏ၀ီထိမွ်သာ ျဖစ္ေအာင္၊ သို႕မဟုတ္ ပထမ ႀကံသိ ၀ီထိတိုင္႐ံုမွ်ျဖစ္ေအာင္ ထားႏိုင္ရန္ ေနႏိုင္ရန္မွာ လြယ္ကူသည္ မဟုတ္ေပ။

ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ ေထရဂါထာအ႒ကထာအရ စကၡဳဒြါရိကစိတ္ျဖင့္ အဆင္းအာ႐ံုကို ယူၿပီး ျမင္ၿပီးမွ တန္႕ရပ္၍ ေဂါစရသမၸဇဥ္, သတၳကသမၸဇဥ္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေန၍လည္း မျဖစ္ေတာ့ေပ။

ထို႕ေၾကာင့္ ၀ိပႆနာမျပတ္ ႐ႈမွတ္ေနသူမွသာ ဘဂၤဉာဏ္ စသည္ျဖစ္ေသာအခါ ျမင္ေလသမွ်,
ၾကားေလသမွ် စသည္တို႕သည္ ျမင္႐ံုမွ်, ၾကား႐ံုမွ် စသည္တို႕သာ ျဖစ္ၾကေတာ့သည္။ ေခတၱခဏမွ် ေလ့က်င့္႐ံုမွ်ျဖင့္၎, ေျပာ႐ံုမွ်ျဖင့္၎လံုး၀ျဖစ္ႏိုင္ေသာ အရာမဟုတ္ဟု သႏၷိ႒ာန္က် မွတ္ယူသင့္ၾကေပသည္၊ မွတ္ယူၾကေလ။

ထို႕ျပင္ ဗာဟိယသုတ္ ဒုတိယနည္း အဖြင့္အရ၎, ၀ိသုဒၶိမဂ္အ႒ကထာ ဣႁႏၵိယသံ၀ရသီလ ေစာင့္စည္းပံုကို ၀ီထိျဖင့္ ပိုင္းျခားျပရာ အရအားျဖင့္၎ စကၡဳဒြါရိကစိတ္အစဥ္တြင္ ၀ုေ႒ာအထိ စိတ္မ်ား၌ တပ္မက္မႈစသည္ မျဖစ္ေသးသလို တပ္မက္မႈမျဖစ္ေသာ ေဇာစိတ္အစဥ္ကို ျဖစ္ေစမည္, ထားမည္ဟု က်င့္ရမည္ ဆိုသည္မွာလည္း ၀ုေ႒ာအထိ စိတ္အစဥ္ျဖစ္ၿပီးမွ ယင္းစိတ္အစဥ္ကဲ့သို႕ ေဇာကို တမင္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ဖို႕ ေျပာလိုသည္မဟုတ္၊ ေျပာလို႕လည္းမျဖစ္၊ လုပ္လို႕လည္း မရေပ။

…………………_______………
ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္။